ج ) بحث در دوران امر بين زياده و نقيصه « 1 » : ( بودن قيد « فى الاسلام » در حديث لا ضرر )
مقدمه
اين بحث توسط برخى از علما در بحث قاعدهء لا ضرر مطرح گرديده و جهت مطرح شدن نيز اين بوده كه روايت لا ضرر و لا ضرار به نقل برخى با قيد « فى الاسلام » يا « على مؤمن » همراه گرديده است . بحث در اين است كه اگر شك كنيم اين قيد وجود نداشته و زياد شده است يا وجود داشته و كم شده است ، اصل عدم زيادة مقدم است يا اصل عدم نقيصه ؟
1 ) نكتهاى از مرحوم آقاى شريعت اصفهانى ره
مرحوم آقاى شريعت اصفهانى ره در رسالهاى كه به نام قاعدهء لا ضرر تأليف نمودهاند « 2 » ، مىفرمايند :
در منابع اهل سنت اين روايت فقط از ابن عباس و عبادة بن صامت نقل گرديده و هر دو روايت را بدون زياده نقل نمودهاند و در هيچيك از منابع اهل سنت عبارت « فى الاسلام » وجود ندارد . ولى ابن اثير در كتاب نهاية روايت را با قيد « فى الاسلام » آورده و معلوم نيست وى اين قيد را از كجا آورده است .
مرحوم آقاى نائينى در رسالهء لا ضرر مىفرمايند : از كلام آقاى شريعت اصفهانى بدست مىآيد ، ايشان فكر كردهاند كه اول كسى كه اين روايت را با عبارت « فى الاسلام » آورده ، ابن اثير ( متوفاى 606 ) است . لذا تعجب مىكند كه از كجا آورده در حالى كه در منابع قبلى بوده و قبلًا صدوق ( متوفاى 381 ) در فقيه قيد « فى الاسلام » را آورده است .
هامش
( 1 ) علت طرح اين بحث اين است كه روايت ابن أبى يعفور در بيشتر نقلها بدون قيد « و ان رضيت » و در يك نقل همراه با قيد نقل شده است و هنگام شك در زيادى قيد يا عدم آن ، نوبت به اين بحث مىرسد .
( 2 ) قاعده لا ضرر - شريعت اصفهانى - صفحه 12 - چاپ جامعهء مدرسين حوزهء علميه قم