4 ) وجه سوم كه آن هم در ايضاح ذكر شده ، تمسك به اطلاق آيهء غض مىباشد
كه امر به غض بصر شده است كه در آن قيد نشده كه منظور اليه متصل باشد يا منفصل ، پس ، هر دو حالت مشمول حرمت نظر بوده و اطلاق آيه تمام اعضاء را هم شامل مىشود .
ب ) بررسى وجه اوّل تحريم ( استصحاب عدم جواز نظر )
1 ) كلام مرحوم شيخ انصارى قدس سرّه
شيخ انصارى ( ره ) در پاسخ استصحاب مىگويد : موضوع حرمت نظر ، مرأة بوده است ، نظر به اعضاى بدن به اعتبار نظر به مرأة بودن حرام بوده است ، از مقوّمات موضوع ، اتصال است و پس از جدا شدن دست مثلًا ، نظر به آن ، نظر به مرأة نيست ، بنابراين ، اثبات حرمت نسبت به اعضاء مقطوعه ، استصحاب نيست ، بلكه « اسراء حكم من موضوع الى موضوع آخر » است « 1 » .
البته شيخ نظر به چند چيز ( ناخن و دندان بلكه مو ) را بىشبهه جايز مىداند .
2 ) اشكال مرحوم آقاى حكيم به مرحوم شيخ قدس سرهما
اگر مرجع در بقاء موضوع و ارتفاع آن لسان دليل باشد حق با شيخ مىباشد ، چرا كه دليل مرأة را موضوع قرار داده است ، ولى مرجع تشخيص بقاء موضوع ، عرف مىباشد همچنانكه شيخ خود در رسائل تحقيق كرده و از اين جهت بين جائى كه در دليل « الماء المتغير نجس » ذكر شده و جائى كه « الماء نجس اذا تغير » آمده ، فرقى نمىنهد بلكه در هر دو موضوع به نظر عرف « الماء » است و تغيّر از حالات است نه از
هامش
( 1 ) عبارت مرحوم شيخ انصارى ( ره ) چنين است : موضوع حرمة النظر و اللمس هى المرأة فالنظر الى يدها و لمسها حرام باعتبار انه نظر الى المرأة و لمس لها و بعد الانقطاع يرتفع الموضوع قطعاً اذ لا يصدق النظر الى المرأة حينئذ و لا مجرى للاستصحاب مع ارتفاع الموضوع .