- در وافى تعبير مىكند سماع با « خوف اعجاب » يعنى زن به گونهاى حرف بزند كه شنونده خوشش بيايد ، حرام است .
- در مسالك ، كفايه ، كشف اللثام و رياض تعبير شده « مع التلذذ او خوف الفتنة » كه احد الامرين را ملاك قرار دادهاند .
- در حدائق « مع التلذذ و خوف الفتنة » تعبير شده كه يا هر يك به صورت انحلالى مراد است يا به نحو مجموعى ، البته معلوم نيست كه « واو » صحيح يا اشتباه است و ممكن است در اصل « او » بوده باشد .
- در جواهر « مع التلذذ او الريبة و خوف الفتنة » تعبير شده است .
- در كلام مرحوم شيخ ( ره ) و نيز صاحب عروه « تلذذ او الريبة » تعبير شده است .
- مرحوم نراقى ( ره ) در مستند حرمت سماع با تلذذ را منكر شده و گفته : اگر صداى زن مهيّج شهوت باشد و شنونده را به فساد بكشاند ، حرام است ، چرا كه شخص بنفسه از صداى خوب لذت مىبرد و دليلى بر حرمت نداريم .
بنابراين ، با توجه به اختلاف تعابير فقهاء و نيز معنون نبودن مسأله در كلمات قدما ، به طورى كه سماع با تلذّذ حتى در كلمات محقق هم مطرح نشده و از زمان علامه به اين صورت مطرح گشته است ، نمىتوان اجماع در مسأله را پذيرفت .
ب ) روايت مسأله
دليل ديگرى كه در مسأله اقامه شده ، روايتى از حضرت امير ( ع ) است كه مىفرمايد : من به زنهاى جوان سلام نمىكنم « اتخوّف ان يعجبنى صوتها فيدخل علىّ من الاثم اكثر مما طلبت من الاجر » « 1 » .
در نقل فقيه كه « من الاثم » دارد ، استفاده مىشود كه لذت بردن از صداى زن ، گناه و حرام است . ولى در نقل مرحوم كلينى عبارت « من الاثم » ندارد ، در هر دو جا يعنى « كتاب العشره » و « كتاب النكاح » كه نقل شده ، بدون اين تعبير است . پس ، متن صحيح
هامش
( 1 ) كافى 2 : 648 حديث 1 ، و 5 : 535 حديث 3 ، و فقيه 3 : 469 حديث 4634 .