از توضيح عبارت فقهاء ، اشاره به نكتهاى كه پيشتر دربارهء حديث « المرأة عورة » عرض كرديم ، مفيد است . عورت بودن زن ، مراتب مختلفى دارد كه برخى از اين مراتب ، حكم الزامى به همراه ندارد و برخى از آنها حكم الزامى دارد ، اسافل اعضاء يك معنا از عورت است كه به غير از شوهر ، حتى همجنسها و محارم هم نبايد آن را ببينند ، غير از وجه و كفين ، ساير اعضاء بدن ، مرحلهء ديگرى است كه نامحرم نمىتواند ببيند ، يك مرحله هم اندام زن است كه مطلوب اين است كه ديده نشود ، يعنى اگر زن وجه و كفين خود را هم مستور بدارد و بيرون برود ، عمل به اين وظيفه نشده ، بلكه براى عمل به اين وظيفه بايد در خانه باشد ، چنانچه در ذيل حديث مىگويد : « فاستروا عوراتهن بالبيوت » اين مرتبه از مستور بودن قطعاً الزامى نيست ، بلكه استحبابى است .
از عبائر فقهاء دربارهء عورت بودن زن هم معنائى استفاده مىشود كه حرام نمىباشد ، آنها مىگويند كه حتى در جائى كه اجنبى در كار نباشد و صداى زن را نشنود ، صوت زن عورت است ، حتى در مقابل محارم يا در نماز و در مقابل پروردگار مناسب است كه صداى زن آشكار نباشد ، حال به عبارتهاى فقهاء توجه كنيد . در عبارتى كه از نهاية الاحكام نقل كرديم ، آمده : « انّما يجب الجهر على الذكر فلا يجب على الانثى و ان خلت بنفسها ، اجماعاً لانّ صوتها عورة » . در اينجا عبارت « و ان خلت بنفسها » را آورده يعنى اگر زن تنها هم باشد ، صوتش عورت است كه قهراً به معناى حرمت ابراز صوت نيست ، از سوى ديگر ، عبارت « لان صوتها عورة » تعليل براى عدم جواز جهر نيست ، بلكه تعليل براى عدم لزوم است ، اگر مراد از عورت بودن صوت حرمت ابراز باشد ، مىبايست تعليل براى حرمت جهر باشد ، پس ، لازمهء عورت بودن ، معنائى اعم از حرمت و كراهت مىباشد كه قهراً از آن ، عدم لزوم استفاده مىشود . فقهاء ديگر هم همچون شهيد در ذكرى ، عدم وجوب جهر را به طور مطلق و لو اجنبى نشنود ، به عورت بودن صوت زن تعليل كردهاند كه از آن
كتاب النكاح ( فارسى ) — صفحة 893
مساهمون: السيد موسى الشبيري الزنجاني
ص٨٩٣