قول اصحابنا و ما معنا قوله سبحانه و تعالى
« أَوْ نِسائِهِنَّ »
و ما فائدة هذه الاضافة مع جواز نظر النساء بعضهن الى بعض . مرحوم علامه ره در پاسخ ، تفسير نسائهن را به نساء المؤمنين از تبيان نقل مىكند و
« أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ »
را هم طبق روايت تبيان ، مخصوص اماء مىداند ، سپس رواية ابن اسحاق « يكون للرجال الخصى » را ذكر كرده و به آن استدلال مىكند كه معلوم مىشود الخصى را صفت الرجل گرفته ، در مورد سؤال دوم هم كه مورد مسئلهء جارى است ، مىگويد : اما الصوت فروى جواز السلام على النساء و سلام المرأة عليه و روى انّ صوت المرأة عورة و الوجه التحريم مع التلذّذ .
مرحوم مجلسى ( ره ) در بحار و مرآت العقول ، مرحوم فيض ( ره ) در وافى و مفاتيح ، مرحوم شهيد ثانى ( ره ) در مسالك در كتاب النكاح ، مرحوم محقق اردبيلى در مجمع الفائدة ، مرحوم سبزوارى ( ره ) در كفاية « 1 » ، مرحوم فاضل اصفهانى ( ره ) در كشف اللثام در كتاب النكاح ، همگى قائل به جواز استماع صوت زن هستند .
مرحوم صاحب مدارك هم در نهاية المرام فتواى صريحى به حرمت نداده ، و از متأخرين نيز بسيارى همچون مستند نراقى ، رياض ، جواهر ، نكاح شيخ انصارى و فقهاء متأخر ، همه به جواز فتوا دادهاند .
بنابراين ، مسألهء عورت بودن صوت مرأة اجماعى نيست و حتى شهرت هم ثابت نيست ، بلكه در مسأله دو قول مشهور وجود دارد .
4 ) اشكالات وارده به استدلال فوق براى حرمت
استدلال به « صوت المرأة عورة » براى حرمت استماع صوت زن ، علاوه بر اشكال عدم ثبوت شهرت ، اشكالات ديگرى هم دارد :
اشكال اول : از عبارتهاى فقهاء استفاده مىگردد كه مراد آنها از عورت بودن صوت مرأة معنائى است كه الزاماً حرام نيست بلكه با مكروه هم سازگار است . قبل
هامش
( 1 ) مرحوم سبزوارى ( ره ) در يك جا فتوا به جواز داده و در جائى ديگر ، قول به حرمت را نقل كرده و گفته : فيه تأمّل .