11 / 9 / 1377 چهارشنبه درس شمارهء ( 47 ) كتاب النكاح / سال اول
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
خلاصهء درس قبل و اين جلسه :
در تفسير
« ما ظَهَرَ مِنْها »
در آيهء شريفه
« لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها »
بود . كلام مرحوم آقاى شعرانى ( ره ) و مرحوم آقاى داماد ( ره ) را مطرح كرده و برخى مناقشات به كلام ايشان را بيان كرديم . اينك مناقشه ديگرى به نظر مىرسد ، سپس به مسأله متعلق « غض بصر » مىپردازيم و اقوال مختلف را بررسى مىكنيم و در پايان به چند نكته پيرامون كلام مرحوم آقاى مطهرى ( ره ) در كتاب « مسألهء حجاب » مىپردازيم . ان شاء الله تعالى
* * *
الف ) : : اشكالى بر بيان مرحوم آقاى شعرانى ( ره ) و مرحوم آقاى داماد ( ره ) :
كلام در تفسير عبارت
« ما ظَهَرَ »
در آيهء شريفهء
« وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها »
بود .
مرحوم آقاى شعرانى ( ره ) و آقاى داماد ( ره ) در تفسير آيه مىفرمايند زينتهايشان را آشكار نكنند مگر آنچه خود به خود آشكار مىگردد و چون در چنين فرضى ذاتاً ابداء صدق نمىكند ، بنابراين استثناى
« ما ظَهَرَ »
استثناى منقطع است .
مناقشه استاد مد ظله : اگر مقدمات كلام آقايان را هم بپذيريم مىتوانيم بگوئيم استثناء متصل است نه منقطع .
در مثل آيهء شريفه « و
لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ »
استثناء منقطع است زيرا
« تِجارَةً عَنْ تَراضٍ »
ذاتاً اكل مال به باطل نيست . يا در مثال « ما جاءني القوم الا حماراً » استثناء منقطع است زيرا « حمار » حقيقتاً جزء « قوم » نيست .
در مواردى كه چيزى مصداق مستثنى منه است ، اما بخاطر استحالهء تعلق حكم به آن فرد ، استثناء شده باشد ، استثناء منقطع نخواهد بود ، مثلًا اگر گفته شود