حكم غض نيست ( به اقتضاى تناسب حكم و موضوع ) . بنابراين نمىتوان قائل به عموم آيه شريفه نسبت به نظر به تمام بدنِ جنس مخالف يا عورت جنس مماثل شد .
ج - توضيح نظر مرحوم آقاى شعرانى « 1 » دربارهء عدم استثناى وجه و كفين : ( معناى « إِلَّا ما ظَهَرَ »
)
1 ) بيان مدّعاى مرحوم آقاى شعرانى و مرحوم آقاى داماد در اين باره :
مرحوم آقاى شعرانى در حاشيه خودبرروايات كتاب « وافى » بر اين مطلب اصرار دارند كه استثنا در آيهء شريفه
( إِلَّا ما ظَهَرَ )
استثناى منقطع است و به هيچ وجه آيه شريفه در صدد استثناى وجه و كفين از حكم وجوب ستر نيست . همچنين در روايات نيز وجه و كفين استثنا نشده است و در واقع فهم فقها از احاديث كه ظاهراً متضمن استثناى وجه و كفين مىباشد ، نادرست بوده است و مراد اين احاديث اين نبوده است ( كه توضيح آن خواهد آمد ) و ظاهراً منشأ آن پيروى از برخى فقهاى شافعى بوده است .
مرحوم آقاى داماد نيز همين مطلب را فرمودهاند و قائل به منقطع بودن استثنا مىباشند ، با اين تفاوت كه ايشان آن را تنها از آيه استظهار كردهاند ، ولى راجع به روايات چنين تحليلى نفرمودهاند و بر اساس روايات استثناى وجه و كفين را مىپذيرند . ما ابتدا استدلال مرحوم آقاى شعرانى را نقل مىكنيم .
2 ) بيان استدلال مرحوم آقاى شعرانى ( ره ) :
ايشان فرمودهاند كه گاه الّا در مفهوم استثناى منقطع در قرآن به كار رفته است از جمله :
« وَ أَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ إِلَّا ما قَدْ سَلَفَ »
كه در آن ما سلف از مورد حكم خارج است ؛ يا آيهء شريفهء « و
لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ . . . »
كه در آن
« تِجارَةً عَنْ تَراضٍ »
چون اصلًا مصداق باطل نيست ، از تحت نهى
هامش
( 1 ) الوافى 2240 / ص 818 طبع مكتبة امير المؤمنين عليه السلام .