حق تعالى بعد از خلق أرواح از أصحاب يمين ويسار خلق فرمود آتشى را وامر فرمود به أصحاب يمين كه داخل شوند در آتش . پس هجوم آوردند أصحاب يمين ويكدفعه داخل آتش شدند ، فصارت النار عليهم بردا وسلاما ، وامر فرمود به أصحاب شمال كه داخل آتش شوند ، اباء وامتناع نمودند از دخول در آتش ، بلكه در بعضي از اخبار وارد است كه أصحاب شمال عرض نمودند كه : اقاله بنما اى پروردگار ما از مخالفت كه ما داخل آتش خواهيم شد مانند أصحاب يمين ، پس اقاله فرمود حق تعالى ، ومجدّدا امر فرمودند به دخول نار . پس بعضي از آنها سرعت نمودند در دخول وبعضي مخالفت نمودند .
وبالجملة اخبار وارده به اينكه در بدو ايجاد تكليفي از جانب حق تعالى توجّه نمود به سوى خلائق از أرواح بسيار است ، وبنا بر اين اشكالى نخواهد بود در اخبار طينت ، زيرا كه طينت سعداء أهل طاعت اگر مخمّر شده باشد از ماء عذب وطينت طيّبه طاهره كه به مقتضى آن موفّق ومسدّد است در دار تكليف نيز بحسن اختيار است .
پس به جهت آنست كه أطاعت نموده است وبندگى نمود خداوند عالم را در بدو ايجاد از روى اختيار وتميز وعقل ، وفضّل اللّه عليه بتلك النعمة بإزاء تلك الطاعة .
وطينت أشقياء واهلِ مخالفت وعصيان اگر مخمّر شده است از ماء مالح مرّ وطينت خبيثه ملَوَّثه كه به مقتضى آن مخذول وغير موفق است در دار تكليف به سوء اختيار خود ، پس به جهت آن است كه عصيان ومخالفت نموده است امر الهى را در بدو ايجاد از روى اختيار وتميز وعقل ، فخذله اللّه تعالى بتلك الطينة الخبيثة بإزاء تلك المخالفة .
وبالجملة اقتضاء طينت طيّبة مر اعمال صالحه ، واقتضاء طينت خبيثه مر شرور وفساد را نخواهد بود مگر به جهت سبق تكليف در بدو عالم ايجاد ، چنانچه حضرت صادق عليه السلام فرموده است : « إنّ اللّه تبارك وتعالى خلق في مبتدأ الخلق بحرين أحدهما عذبٌ فراتٌ والآخر ملحٌ اجاجٌ ثمّ
المقاصد العلية في المطالب السنية — صفحة 306
مساهمون: الشيخ عبد الحسين الأميني (العلامة الأميني)
ص٣٠٦