فانظروا في حسن عقله فإنّما يجازى بعقله .
[ الحديث 5 في تقسيم العقل على ثلاثة أجزاء ]
و فيه أيضا : في ذلك الباب ( الخصال ) عن رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم : قسّم العقل على ثلاثة أجزاء ، فمن كانت فيه كمل عقله و من لم تكن فيه فلا عقل له : حسن المعرفة باللّه عزّ و جلّ ، و حسن الطّاعة له ، و حسن الصّبر على أمره .
[ الحديث 6 في فضل العقل و ذمّ الجهل ]
و فيه أيضا : باب « فضل العقل و ذمّ الجهل » . ( كنز الكراجكى ) قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم : استرشدوا العقل ترشدوا ، و لا تعصوه فتندموا .
[ الحديث 7 في حقيقة العقل و كيفيّته ]
و فيه أيضا : باب « حقيقة العقل و كيفيّته » . ( الإختصاص ) عن الصادق عليه السّلام : خلق اللّه العقل من أربعة أشياء : من العلم و القدرة و النّور و المشيّة بالأمر ،
هامش
اعمال صالحه و كارهاى خير ) پس نظر كنيد در كمال عقل او ( مغرور به ظاهر عمل او نشويد ) زيرا جزا و پاداش عمل باندازهء عقل و معرفت است .
( 1 ) 5 - و نيز در همان جلد و باب : ( از كتاب خصال ) از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله روايت شده ( كه فرمود : ) عقل بسه جزء منقسم شده است ( مقصود اينست كه عقل كامل را كسى دارا است كه سه صفت داشته باشد ) پس كسى كه هر سه جزء در او باشد خرد او كامل ، و كسى كه هيچ يك از اين اجزاء در او نباشد عقلى براى او نيست : معرفت و شناسائى او به خداوند با عزت و جلال كامل باشد ؛ و در اطاعت و فرمانبرى خدا ثابت قدم باشد ؛ و بر امر و فرمان او ( نسبت بمقدرات سخت و دشوار مانند فقر و مرض كه به او ميرسد ) شكيبا باشد ( مراد از عقل آن مرتبهء قويهء لطيفه از ادراك است كه مجردات از ماده و ماهيت را بذواتها يا بآثارها بتواند درك نموده و دريابد ، و كسى كه خداشناس نباشد پس لازمهء جهل وى بمقام الهيت ، اطاعت ننمودن اوامر و نواهى و ديگر احكام الهيه و شكيبا نبودن بر بلايا و مصيبات خواهد بود ) .
( 2 ) 6 - و نيز در همان جلد : باب « فضيلت عقل و مذمت جهل » ( از كتاب كنز كراجكى ) نقل شده كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرموده : راهنماى خود را خرد خويش قرار دهيد تا به راه راست حق هدايت شويد و با آن مخالفت ننمائيد كه پشيمان ميشويد .
( 3 ) 7 - و نيز در همان جلد : باب « حقيقت عقل و كيفيت آن » ( از كتاب اختصاص ) از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده ( كه فرمود : ) خداوند عقل را از چهار چيز آفريد : از علم و قدرت و نور و مشيت ، بامر و فرمان تكوينى خود ، پس عقل را بعلم استوار كرد و وجود آن را در عالم ملكوت ثابت قرار داد ( و تحقق و هستى آن مثل