[ الحديث 330 صفة المؤمن و المنافق ]
و فيه أيضا : في ذلك الباب ، سئل رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم عن المؤمن و المنافق ، فقال : إنّ المؤمن همّته في الصّلوة و الصّيام و العبادة ، و المنافق همّته في الطعام و الشراب كالبهيمة .
[ الحديث 331 ما جاء في المراء و المزاح ]
و فيه أيضا : باب « ما جاء في المراء و المزاح » و قال عياض بن حمّاد ، قلت : يا رسول اللّه صلّى اللّه عليك ! الرّجل من قومي يسبّني و هو دوني ، فهل عليّ بأس أن أنتصر منه ؟ فقال : المتسابّان شيطانان يتعاويان و يتهاتران .
[ الحديث 332 الكذب ]
و فيه أيضا : باب « الكذب » قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم : الكذب باب من أبواب النفاق .
[ الحديث 333 الحلف بالله ]
و فيه أيضا : في ذلك الباب ، و قال صلّى اللّه عليه و آله و سلم : ما حلف حالف باللّه فأدخل
هامش
كفار ، نتيجه ميراندن زندهايست ، بخلاف جهاد با نفس كه زنده كردن مردهايست ) .
( 1 ) 330 - و نيز در همان كتاب و باب است كه پرسيده شد از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله از ( نشانهء ) مؤمن و منافق ، فرمود : همت مؤمن در نماز و روزه و پرستش ( خداوند ) است ، ولى همت منافق در خوردن و آشاميدن است مثل حيوانات .چشم جاهل همچو خر در آخر است * چشم عاقل در حساب آخر است
او در آخر چرب مىبيند علف * وين ز قصاب آخرش بيند تلف( 2 ) 331 - و نيز در همان كتاب : باب « آنچه در مراء و مزاح آمده است » نقل نموده كه عياض بن حماد گفت : عرضكردم اى رسول خدا درود خداوند بر تو باد ! مرديست از خويشاوندان من كه مرا دشنام ميدهد در حالى كه پستتر از من است ( باعتبارات عرفيه ) آيا باكى بر من است باينكه از او انتقام كشم و دشنامش دهم ؟ حضرت فرمود : دشنام دهندگان ( يعنى دو نفرى كه به يكديگر فحش و دشنام ميدهند ) شيطانهائى هستند كه مثل دو سگ بر يك ديگر بانگ زنند و آبروى هم مىريزند ( قصاص در باب صدمات بدنيه از قبيل زخم و غيره كه در شرع مقدس قرار داده شده براى جلوگيرى از فساد بزرگتر است ، ولى انتقام كشيدن از فحش و ناسزا بدشنام دادن و ناسزا گفتن غالبا بفساد بزرگترى منجر شود ) .
( 3 ) 332 - و نيز در همان كتاب : باب « كذب » است كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : دروغ ، درى از درهاى نفاق و دوروئى است .
( 4 ) 333 - و نيز در همان كتاب و باب است كه آن حضرت صلّى اللَّه عليه و آله فرمود :
سوگند ياد نكرد كسى كه به خدا سوگند خورده كه در سوگند خود داخل كند ( خلاف