و نيز عايشه گفته است : « من در سحرگاه همواره او را خوابيده مىيافتم » . « 60 » تا آن جا كه برخى از پيشينيان گفتهاند : كمى پيش از صبح خوابيدن سنّت است ، و خفتن در اين وقت سبب مكاشفه و مشاهدهء ماوراى حجابهاى غيب است و اين اختصاص به ارباب قلوب دارد ، و مايه استراحتى است كه در به جا آوردن نخستين اوراد روز كمك مىكند .
مىگويم : با دراز كشيدن بر پهلو هر چند توأم با خواب نباشد استراحت حاصل مىشود و استحباب و تاكيد آن را در مذهب اهل بيت ( ع ) دانستهاى ، اگر چه در اين استراحت خوابيدن نيست ليكن در آن ذكر مىگويد . و در آفرينش آسمانها و زمين فكر مىكند ، چنان كه استحباب تلاوت آيات پنجگانه سوره آل عمران در آن وقت ، دلالت بر اين مطلب دارد . و نيز قول پيامبر ( ص ) كه فرموده است : « واى بر كسى كه ميان دو فكّ خود آن را بجود و در آن نينديشد » « 61 » ؛ دليل ديگرى بر آن است ، سخن عايشه را كه گفته است ؛ « . . . و گرنه بر پهلو دراز مىكشيد » و قول ديگر او را كه : « در سحرگاه همواره او را خوابيده يافتم » اگر راست باشند ، بايد بر آنچه ذكر كرديم حمل و توجيه كرد ، نظير آن حديثى است كه از طريق همانها وارد شده كه : « نماز خوابيده نصف ثواب نشسته را دارد . » « 62 » تهذيب به سند خود از امام هادى ( ع ) روايت كرده كه فرموده است : « از خوابيدن ميان نماز شب و نماز فجر بپرهيز ليكن دراز كشيدن بر پهلو بدون خوابيدن اشكالى ندارد ، چه كسى كه در اين وقت مىخوابد بر نمازهايى كه پيش از آن خوانده است ستوده نمىشود . » « 63 »
هامش
( 60 ) صحيح مسلم ، ج 2 ، ص 168 ، سنن ابو داود ، ج 1 ، ص 303 .
( 61 ) ابن مردويه در تفسير سوره روم از روايت ابى جناب از عطا از عايشه ، الكافى الشافّ فى تخريج احاديث الكشّاف ذيل آيات سوره آل عمران .
( 62 ) سنن نسائى ، ج 3 ، ص 223 ، از حديث عبد اللّه بن عمرو ، ص 224 ، از حديث عمران بن حصين ، سنن ابن داوود ، ج 1 ، ص 218 .
( 63 ) همان ماخذ ، ج 1 ، ص 174 .