برخاستن پيامبر خدا ( ص ) در شب و كيفيّت و نمازها و خواب آن حضرت نقل شده ذكر كردهايم و نيازى به تكرار آنها نيست .
ششم : اين كمترين مراتب است ،
( 1 ) و دست كم بايد به مقدارى كه بتواند چهار يا دو ركعت نماز بگزارد از جا برخيزد ، و اگر تحصيل طهارت برايش ممكن نباشد مدّتى رو به قبله بنشيند و به ذكر و دعا مشغول باشد ، در اين صورت خداوند به او ترحّم و تفضّل مىكند و نامش در زمرهء نمازگزاران شب ثبت خواهد شد . در اخبار آمده است : « نماز شب بگزار هر چند به مدّت دوشيدن يك گوسفند باشد . » « 69 » مىگويم : در تهذيب به سند صحيح از معاوية بن وهب از امام صادق ( ع ) روايت شده كه گفته است : شنيدم مىفرمود : « آيا كسى از شما خشنود نمىشود از اين كه پيش از صبح برخيزد و نماز وتر و دو ركعت نماز فجر را به جا آورد تا ثواب نماز شب برايش نوشته شود ؟ » « 70 » چنان كه از اخبار ديگر استفاده مىشود مراد از وتر دو ركعت نماز شفع و يك ركعت نماز وتر است ، و مقصود يك ركعت بعد از نماز شفع نيست چنان كه در عبارات متاخّرين اصحاب ما ديده مىشود .
غزّالى مىگويد : اين طريقهء تقسيم اوقات بود ، و مريد بايد براى خود آنچه را آسانتر است اختيار كند . هر گاه قيام نيمهء شب برايش ممكن نباشد احياى ما بين نمازهاى مغرب و عشاء و وردى را كه پس از نماز عشاء است نبايد ترك كند .
مىگويم : دانستهاى كه اين ورد از نظر ما ( شيعه ) ساقط است و مختار ما از نيمه شب به بعد است .
غزّالى مىگويد : سپس سحرگاه پيش از صبح برخيزد ، تا در هنگامى كه صبح طلوع مىكند خوابيده نبوده و در هر دو طرف شب بيدار باشد ، و اين مرتبهء هفتم است ، هر گاه
هامش
( 69 ) اوسط طبرانى با اختلاف الفاظ ، مجمع الزوائد ، ج 2 ، ص 252 .
( 70 ) همان ماخذ ، ج 1 ، ص 233 .