خداوند به او مىدهد ، و اين ساعت در همهء شبهاست » « 56 » و مطلوب شبزندهداران همان ساعت است ، و آن به طور نامعيّن در همهء شبهاست چنان كه شب قدر در ماه رمضان و ساعتى از روز جمعه زمان عطاياى مذكور است .
مىگويم : حمد خدا را كه به يمن تعاليم علماى اهل بيت ( ع ) اين ساعت در نزد ما ( شيعه ) معلوم است و آن طبق آنچه در احاديث آنها آمده چهارمين سدس شب است ، ليكن سنيّان از بركات اين گونه احاديث محرومند .
بيان طريق تقسيم اجزاى شب
( 1 ) بدان احياى شب از نظر مقدار داراى هفت مرتبه است .
اوّل : احياى همهء شب است
( 2 ) و اين كار اقوياست كه خود را وقف عبادت خدا كردهاند ، و از مناجات با او لذّت مىبرند ، و غذاى جان و مايهء حيات دلهاى آنها گرديده است . از اين رو از طول قيام شب رنج نمىبرند و خواب خود را در روز كه وقت مشغوليّت و سرگرمى مردم است قرار مىدهند ، و اين روش گروهى از پيشينيان ما بوده كه با وضوى نماز عشاء نماز صبح را به جا مىآوردند .
ابو طالب مكّى حكايت كرده كه از چهل تن از تابعين به طور متواتر و مشهور حكايت شده كه در ميان ايشان كسانى بودند كه چهل سال بر اين روش مداومت كرده بودند .
مىگويم : آنچه از طريقهء اهل بيت ( ع ) آشكار مىشود اين است كه آن شيوهء پسنديدهاى نيست و متضمّن زيادهروى و برتريجويى بر روش پيامبر خدا ( ص ) در عبادت است ، و به گمان من آنچه غزّالى ذكر كرده صرف فرض و پندار بوده و هرگز وقوع نيافته است ، چه خداوند متعال فرموده است ؛
وَ جَعَلَ اللَّيْلَ سَكَناً
، « 57 » و نيز :
هامش
( 56 ) صحيح مسلم ، ج 0 ، ص 175 ، اين حديث پيش از اين نيز ذكر شده است .
( 57 ) انعام / 96 : . . . و شب را مايه آرامش قرار داده است .