اقسام ديگر امور خير مشغول و در انتظار نماز باشد ، زيرا انتظار نماز ، پس از نماز از فضايل اعمال و شيوه پيشينيان صالح است كه رحمت خدا بر آنها باد . در آن زمان اگر كسى ميان ظهر و عصر وارد مسجد مىشد از تلاوت نمازگزاران آوازى مانند آواز زنبور عسل به گوشش مىرسيد ، بارى اگر دينش در خانهاش محفوظتر و فكرش در آن جمعتر است گزاردن نماز در خانه نسبت به او افضل است ، و فضيلت به جا آوردن اين ورد مانند ورد سوم است ، چه اين ورد نيز در وقت غفلت مردمان به جا آورده مىشود . خوابيدن در اين وقت براى كسى كه پيش از ظهر خوابيده باشد مكروه است ، چه دو بار خوابيدن در روز كراهت دارد . برخى از دانشمندان گفتهاند : سه چيز است كه خداوند آنها را دشمن مىدارد : خنديدن بدون شگفتى ، خوردن در حال سيرى و خواب روز بدون شب بيدارى .
حد اعتدال خواب بر اساس اين كه شب و روز بيست و چهار ساعت است مجموعا هشت ساعت در شبانهروز مىباشد . اگر همين مقدار را در شب خوابيده باشد ديگر خوابيدن او در روز معنايى ندارد ، و اگر كمتر از آن بوده مىتواند آن را در روز جبران كند . اين براى فرزند آدم بس است كه اگر شصت سال در دنيا زندگى كند بيست سال از عمرش كم شود ، چه هر گاه در شبانهروز هشت ساعت كه ثلث اين مدت است بخوابد ثلثى از عمر او كم شده است .
ليكن چون خواب مانند طعام كه غذاى بدن است غذاى روح مىباشد ، و نيز مانند علم و ذكر است كه غذاى قلب مىباشند ، لذا نمىتوان به كلى از آن بريد ، و حد اعتدال همان است كه ذكر شد ، و كمتر از آن حد ممكن است منجر به آشفتگى بدن شود مگر آن كه تدريجا به بيدار خوابى عادت كند و نفس خويش را بدان تمرين دهد بىآنكه در آن آشفتگى پديد آيد .
مىگويم : آنچه از اهل بيت ( ع ) در اين باره نقل شده روايتى است از امام صادق ( ع ) كه فرموده است : « مانند بردگان « 45 » بخواب و همچون غافلان مخواب چه بردگان
هامش
( 45 ) در برخى نسخهها مانند « عبرت گيرندگان » آمده است .