توانايى براى قيام شب مايهء تقرّب است .
مىگويم : به زودى سخنانى از امام صادق ( ع ) در اين باره خواهد آمد .
غزّالى مىگويد : ليكن شايسته است پيش از فرا رسيدن ظهر به اندازهاى كه بتواند با گرفتن وضو و حضور در مسجد خود را براى نماز آماده كند و از خواب برخيزد ، در اين صورت اين خواب چاشتگاهى از اعمال پسنديده روزانه خواهد بود ، ليكن اگر در اين وقت نخوابد و به كسب مشغول نشود و به نماز و ذكر بپردازد اين عمل افضل و پسنديدهترين كار در روز مىباشد ، زيرا چاشتگاه وقت غفلت مردم از خدا و اشتغال آنها به كارهاى دنياست ، و دلى كه در هنگام خوددارى مردم از رو آوردن به درگاه حقّ تعالى به خدمت پروردگار خويش مشغول گردد سزاوار است به اين كه خداوند آن را پاكيزه گرداند و براى قرب و معرفت خود آن را برگزيند . فضيلت عبادت در اين وقت مانند فضيلت احياى شب است ، چه شب وقت خواب و غفلت است ، و چاشتگاه وقت متابعت از هواهاى نفسانى و اشتغال به مقاصد دنيوى است ، و اين يكى از دو معناى قول خداوند متعال است كه :
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً
« 43 » يعنى در فضيلت يكى را جانشين ديگرى قرار داد ، و معناى ديگر اين است كه اگر در يكى از اين دو وقت چيزى فوت شود در ديگرى آن را تدارك كند .
ورد چهارم :
( 1 ) وقت آن بين ظهر تا فراغ از نماز ظهر و نوافل آن است ، و اين كوتاهترين و با فضيلتترين اوراد روز مىباشد . هر گاه پيش از ظهر وضو گيرد و در مسجد حاضر شود چون ظهر شود ، و اذانگو اذان را آغاز كند بايد صبر كند تا از جواب مؤذّن فارغ شود ، سپس برخيزد و آنچه را كه ميان اذان و اقامه وارد است به جا آورد ، و اين همان وقت اظهار است كه خداوند متعال فرموده است :
وَ حِينَ تُظْهِرُونَ
. « 44 » مىگويم : نخستين كارى كه هنگام فرا رسيدن ظهر بايد به جا آورد همان است كه
هامش
( 43 ) فرقان / 62 : و او كسى است كه شب و روز را جانشين يكديگر قرار داد .
( 44 ) روم / 18 : . . . و هنگامى كه ظهر مىكنيد .