مهربانى كار خود را انجام دهد ، و در تمامى كارهاى خود از ذكر خدا غفلت نورزد ، و در كسب به اندازهاى كه نياز همان روزش بر طرف شود بسنده كند و اين در صورتى است كه بتواند هر روز به مقدار نياز روزانهاش كسب كند ، و هنگامى كه كفاف روز خود را به دست آورد بايد به خانه باز گردد و به تهيّه توشه آخرت مشغول شود ، زيرا نياز او به توشه آخرت شديدتر و برخوردارى از آن طولانىتر است ، و اشتغال براى به دست آوردن اين توشه از تلاش براى تحصيل چيزى كه افزون از نياز روزانه اوست مهمّتر مىباشد . گفته شده است : مؤمن جز در سه جا حاضر نباشد : عمارت مسجد ، ساختن خانهاى كه او را مستور بدارد و حاجتى كه از آن ناگزير باشد ، و اندكند كسانى كه مقدار آنچه از آن ناگزيرند بدانند ، بلكه بيشتر مردم آنچه را از آن بىنيازند نياز خود مىشمارند ، زيرا شيطان به انسان وعدهء فقر مىدهد و او را به فحشاء وامىدارد و انسانها نيز به سخن او گوش فرا مىدهند و از بيم فقر و نادارى چيزى را كه نخواهند خورد و از آن بهرهاى نخواهند برد گرد مىآورند ، در حالى كه خداوند به آنان وعدهء بخشش و آمرزش مىدهد امّا آنها از آن روى مىگردانند و به آن رغبت نشان نمىدهند .
2 - قيلوله ( خواب يا استراحت چاشتگاهى ) و آن سنّت است تا براى قيام شب بدان قوّت گيرد ، چنان كه سحورى خوردن سنّت است تا به سبب آن بر روزهدارى توانايى يابد . و اگر براى نماز شب برنمىخيزد ، و بگونهاى است كه اگر نخوابد نمىتواند به عمل نيكى اشتغال ورزد ، و بسا كه با غافلان بياميزد ، و با آنها به گفت و شنود پردازد ، در اين صورت چنانچه شوق انجام دادن اذكار و وظايفى را كه ذكر شد ندارد خوابيدن براى او سزاوارتر مىباشد ؛ چه در خواب خاموشى و سلامت است . يكى از بزرگان گفته است : زمانى بر مردم فرا مىرسد كه خاموشى و خواب بهترين كارهاى آنهاست ، و چه بسا عابدى كه خواب نيكوترين اعمال اوست و اين بدان سبب است كه در عبادتش ريا مىكند و در آن خالص نيست ، چه رسد به غافل فاسق . پيشينيان صالح خوش داشتند كه در هنگام فراغت بخوابند تا سلامت يابند ، زيرا خواب براى تأمين سلامت و كسب
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى ) — صفحة 485
مساهمون: الفيض الكاشاني
ص٤٨٥