وسيلهء چشم نيست بلكه مراد همان نورى است كه در آيهء :
اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
اراده شده است . البتّه ما از ذكر اين معانى چشم مىپوشيم ، زيرا آن خارج از علم معامله است و آنچه مىتواند انسان را به حقايق اين معانى برساند كشفى است كه تابع فكرى صاف و زلال باشد . اين در به روى اندكى از مردم گشوده مىشود ، و آنچه براى اكثر مردم حاصل است تفكّر در چيزهايى است كه در علوم معامله سودمند است ، و البتّه اين نيز فايدهء بسيار و سود سرشار دارد .
اين وظايف چهارگانه يعنى دعا ، ذكر ، قرائت و تفكّر بايد وظيفه مريد پس از نماز بامداد بلكه پس از هر وردى و بعد از فراغ از وظايف هر نمازش باشد ، چه پس از نماز غير از اين وظايف چهارگانه وظيفهاى نيست ، و آنچه مؤيّد اين معناست اين است كه بايد نمازگزار به حكم : خذوا حذركم سپر و سلاح خود برگيرد ، و روزه سپرى است كه راههاى شيطان را كه دشمن انسان و بازدارندهء او از راه خدا و طريق صواب است تنگ مىگرداند . پس از طلوع صبح تا دميدن خورشيد جز دو ركعت نافله فجر و فريضهء بامداد نمازى نيست . پيامبر خدا ( ص ) و ياران او در اين وقت به گفتن ذكر مشغول مىشدند ، و همين سزاوارتر است مگر آن كه قبل از اداى فريضهء صبح خواب غلبه كند و جز با نماز دفع نشود در اين صورت اگر نماز گزارد باكى نيست .
مىگويم : به زودى بيان خواهيم كرد كه سزاوارتر مقدّم داشتن دو ركعت نماز نافلهء فجر بر طلوع صبح است .
ورد دوّم :
( 1 ) وقت آن بين طلوع خورشيد تا چاشتگاه است و منظور از چاشتگاه يك نيمه از وقت ميان طلوع آفتاب تا ظهر است ، و اگر روز را دوازده ساعت فرض كنيم با گذشتن سه ساعت از روز چاشتگاه فرا مىرسد ، و آن يك چهارم روز است . در اين وقت دو وظيفه اضافى وجود دارد :
1 - گزاردن نماز چاشتگاه .
مىگويم : نماز چاشتگاه از ديدگاه اهل بيت ( ع ) و شيعيان آنها بدعت است و هر