و خداوند فرموده است :
الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ
« 15 » .
و نيز :
أَ لَمْ تَرَ إِلى رَبِّكَ كَيْفَ مَدَّ الظِّلَّ وَ لَوْ شاءَ لَجَعَلَهُ ساكِناً ثُمَّ جَعَلْنَا الشَّمْسَ عَلَيْهِ دَلِيلًا ، ثُمَّ قَبَضْناهُ إِلَيْنا قَبْضاً يَسِيراً
« 16 » .
و نيز :
وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ
« 17 » و نيز :
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها
« 18 » و گمان مكن كه مقصود از گردش خورشيد و ماه بر اساس محاسبهاى مرتّب و منظوم و همچنين منظور از آفرينش سايه و نور و ستارگان اين است كه براى امور دنيا از آنها كمك گرفته شود بلكه مراد اين است كه به وسيله آنها اوقات شناخته شود تا بندگان در آنها به اداى طاعت و تجارت براى سراى آخرت بپردازند . دليل اين مطلب قول خداوند متعال است كه فرموده است :
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرادَ شُكُوراً
« 19 » ؛ يعنى يكى را از پس ديگرى قرار داده تا آنچه در آن فوت شده در اين تلافى شود ، و روشن فرموده كه آن براى ذكر و شكر است نه چيز ديگر .
و نيز فرموده است :
وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ وَ النَّهارَ آيَتَيْنِ فَمَحَوْنا آيَةَ اللَّيْلِ وَ جَعَلْنا آيَةَ النَّهارِ مُبْصِرَةً لِتَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ
« 20 » ؛ و فضلى كه از خداوند درخواست مىشود ثواب و آمرزش است .
شمارهء وردها و ترتيب آنها
( 1 ) بدان وردهاى روز هفت است : از دميدن صبح تا طلوع قرص خورشيد يك ورد ، و
هامش
( 15 ) رحمان / 5 : خورشيد و ماه بر طبق حساب منظّمى مىگردند .
( 16 ) فرقان / 45 و 46 : آيا نديدى چگونه پروردگارت سايه را گسترده ؟ و اگر مىخواست آن را ساكن قرار مىداد ، سپس خورشيد را بر وجود آن دليل قرار داديم .
( 17 ) يس / 39 : و براى ماه منزلگاههايى قرار داديم .
( 18 ) انعام / 97 : او كسى است كه ستارگان را براى شما قرار داد تا در تاريكيهاى خشكى و دريا به وسيله آنها هدايت شويد .
( 19 ) فرقان / 62 : او كسى است كه شب و روز را جانشين يكديگر قرار داد براى آنها كه بخواهند متذكّر شوند يا شكرگزارى كنند .
( 20 ) اسراء / 12 : ما شب و روز را دو نشانه قرار داديم سپس نشانه شب را محو كرده و نشان روز را روشنىبخش ساختيم تا فضل پروردگار را بطلبيد .