مستراح رود و قضاى حاجت كند ، در موقع ورود به آن پاى چپ را مقدّم بدارد و دعاهايى را كه در كتاب طهارت به هنگام ورود و خروج از آن ذكر كردهايم بخواند . پس از آن چنان كه پيش از اين گفته شده است بر طبق سنّت دندانهايش را مسواك كند ، و با رعايت همه آنچه مستحبّ است و خواندن دعاهايى كه آنها را در كتاب طهارت ياد كردهايم وضو گيرد . ما بدان سبب ذكر اقسام عبادات را مقدّم داشتهايم تا در اين كتاب تنها وجه تركيب و ترتيب آنها را بيان كنيم . پس از فراغ از وضو دو ركعت نافله صبح را در منزل به جا آورد ، و پيامبر خدا ( ص ) به همين گونه رفتار مىكرد ، پس از آن رهسپار مسجد شود در حالى كه دعاى رفتن به مسجد را بخواند و با آرامش و وقار باشد ، و هنگام دخول به مسجد پاى راست را مقدّم بدارد و دعاى ورود به مسجد را بخواند ؛ سپس در طلب صف اوّل باشد اگر در آن جايى بيابد . و براى اين منظور نبايد پاى بر گردن مردم نهد و مزاحمت فراهم كند ، چنان كه در باب نماز جمعه گفته شد . سپس اگر دو ركعت نافله صبح را در منزل نخوانده آن را به جا آورد . و اگر خوانده است دو ركعت نماز تحيّت گزارد . پس از آن بنشيند و به ذكر مشغول گردد تا نماز جماعت برپا شود . مطلوبتر اين است كه نماز جماعت در سپيدهدم و به هنگامى كه هوا گرگ و ميش يا تاريك و روشن است گزارده شود . و پيامبر خدا ( ص ) در تاريكى آخر شب نماز صبح را مىخواند . « 24 » سزاوار نيست نماز جماعت بكلّى ترك شود بويژه نماز صبح و عشاء كه جماعت در آنها فضيلت بسيار دارد ، و روش پيشينيان بر اين بود كه پيش از طلوع فجر وارد مسجد مىشدند . پس از آن نماز واجب صبح را با مراعات همهء آداب ظاهرى و باطنى آن كه ما آنها را در كتاب نماز و پيشوايى در آن ذكر كردهايم به جا آورد . سپس تا طلوع آفتاب در مسجد بنشيند و به نحوى كه به زودى ترتيب آن را بيان مىكنيم به ذكر خدا مشغول گردد .
پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « اگر در جايى بنشينم و از نماز صبح تا طلوع آفتاب ذكر خدا بگويم در نزد من محبوبتر است تا آن كه چهار برده آزاد كنم . » « 25 » پيامبر خدا ( ص )
هامش
( 24 ) اين امر مورد اتفاق است ؛ صحيح مسلم ، ج 2 ، ص 119 .
( 25 ) سنن ابو داوود ، ج 2 ، ص 290 ضمن حديثى ديگر .