در بارهء قول خداوند كه فرموده است :
وَ لا تَجْهَرْ بِصَلاتِكَ وَ لا تُخافِتْ بِها
« 49 » ، گفتهاند : مقصود از آن دعاست ، خداوند زكريّاى پيامبرش را در آن جا كه فرموده است :
إِذْ نادى رَبَّهُ نِداءً خَفِيًّا
« 50 » مىستايد ، و نيز فرموده است :
ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً
. « 51 » مىگويم : در عدّة الداعى آهستگى در دعا از جمله آداب آن شمرده شده است زيرا آن از ريا بدور است . همچنين مقتضاى قول حقّ تعالى است كه :
ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً
؛ و نيز اسماعيل بن همّام از امام ابى الحسن الرّضا ( ع ) روايت كرده كه فرموده است :
« دعاى بنده در پنهانى يك دعاست ليكن برابر هفتاد دعاى آشكار مىباشد . » « 52 » در روايت ديگرى آمده است : « دعاى پنهانى تو برتر از هفتاد دعاست كه آن را آشكار به جا آورى . » « 53 » از پيامبر ( ص ) روايت شده است كه : « خداوند به سه نفر بر فرشتگانش مباهات مىكند : كسى كه در بيابانى بىآب و علف صبح كند و در اين حال اذان و اقامه بگويد و نماز بگزارد . خداوند به فرشتگان مىگويد : به بندهام بنگريد كه نماز مىگزارد و هيچ كس جز من او را نمىبيند ؛ پس از آن هفتاد هزار فرشته فرود مىآيند و در پشت سرش نماز مىگزارند و تا فرداى آن روز برايش طلب آمرزش مىكنند . و ديگر كسى است كه در شب برخيزد و در تنهايى نماز بگزارد و سپس سجده كند و در حال سجده به خواب رود ، خداوند مىگويد : به بندهام بنگريد كه روح او نزد من و جسدش براى من در سجده است . ديگر مردى است كه در حال رزم است يارانش مىگريزند و او پايدارى مىكند و مىرزمد تا كشته مىشود . » « 54 »
هامش
( 49 ) اسراء / 110 : و نمازت را زياد بلند يا آهسته مخوان .
( 50 ) مريم / 3 : در آن هنگام كه پروردگارش را در خلوتگاه خواند .
( 51 ) اعراف / 55 : پروردگارتان را از روى تضرّع و در پنهانى بخوانيد .
( 52 ) كافى ، ج 2 ، ص 476 ، چنان كه در وافى آمده تفاوت دو روايت در اين است كه اولى مشعر است بر اين كه دعاى پنهان برابر هفتاد دعاى آشكار است و دوّمى افاده زيادتى مىكند و اين حكم به مساوات و زيادتى در صورتى است كه دعاى آشكار عارى از ريا و سمعه باشد و گرنه ميان آنها هيچ تناسبى وجود نخواهد داشت چنان كه در وافى آمده است .
( 53 ) كافى ، ج 2 ، ص 476 ، چنان كه در وافى آمده تفاوت دو روايت در اين است كه اولى مشعر است بر اين كه دعاى پنهان برابر هفتاد دعاى آشكار است و دوّمى افاده زيادتى مىكند و اين حكم به مساوات و زيادتى در صورتى است كه دعاى آشكار عارى از ريا و سمعه باشد و گرنه ميان آنها هيچ تناسبى وجود نخواهد داشت چنان كه در وافى آمده است .
( 54 ) امالى شيخ در حديث ابى ذرّ ؛ مستدرك ، ج 1 ، ص 13 .