مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ
« 61 » . ابى عبد اللّه ( ع ) فرمود : « چگونه چيزى از امر خدا حفظ مىشود و چگونه معقّب ( دنبال كننده ) از پيش رو او را حفظ مىكند ، عرض شد : اى فرزند پيامبر خدا ! پس آن چگونه است ؟ فرمود : اين آيه بدين گونه نازل شده است : له معقّبات من خلفه و رقيب من بين يديه يحفظونه بأمر اللّه . و امثال اينها بسيار است .
امّا آنچه در آن تحريف به عمل آمده است مانند آيه : لكنّ اللّه يشهد بما أنزل إليك ( فى علىّ ) و نيز : أنزله بعلمه و الملائكة يشهدون « 62 » ؛ و نيز : يا أيّها الرّسول بلّغ ما أنزل إليك من ربّك ( في عليّ ) و إن لم تفعل فما بلّغت رسالته « 63 » ؛ و نيز : إنّ الّذين كفروا و ظلموا ( آل محمد حقهم ) لم يكن اللّه ليغفر لهم « 64 » ؛ و نيز : و سيعلم الّذين ظلموا ( آل محمّد حقّهم ) أىّ منقلب ينقلبون « 65 » ؛ و نيز : ترى الّذين ظلموا ( آل محمّد حقّهم ) في غمرات الموت « 66 » و نظاير اين آيات فراوان است و آنها را در محلّ
هامش
( 61 ) رعد / 11 : براى انسان مأمورانى است كه پياپى از پيش رو و از پشت سرش او را از حوادث ( غير حتمى ) حفظ مىكنند . يك خبر نيز در تفسير قمى است . اين كه خداوند فرموده است :لَهُ مُعَقِّباتٌظاهرا معنايش اين است كه خداوند را فرشتگانى است كه پياپى انسان را دنبال و حفظ مىكنند و فرموده است :مِنْ أَمْرِ اللَّهِيعنى بأمر اللّه چنان كه در روايتى كه قمى نيز در ذيل آيه مذكور از ابى الجارود از امام باقر ( ع ) نقل كرده بر همين معنا تصريح شده و اشكالى در آن نيست . و العلم عند اللّه .
( 62 ) نساء / 166 : ليكن خداوند گواهى مىدهد به آنچه بر تو نازل كرده است . از روى علمش نازل كرده است و فرشتگان نيز گواهى مىدهند .
( 63 ) مائده / 67 : اى پيامبر آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده است كاملا ( به مردم ) برسان و اگر نكنى رسالت او را انجام ندادهاى .
( 64 ) نساء / 168 : آنان كه كافر شدند و ستم كردند هرگز خداوند آنها را نخواهد آمرزيد .
( 65 ) شعراء / 227 : و به زودى آنهايى كه ستم كردند مىدانند كه بازگشت آنها به كجاست .
( 66 ) آيهاى به اين الفاظ در قرآن نيست . و آنچه به اين معنا در سوره انعام آيه 93 آمده به اين صورت است :وَ لَوْ تَرى إِذِ الظَّالِمُونَ فِي غَمَراتِ الْمَوْتِ، يعنى : و اگر ببينى هنگامى كه اين ستمگران در شدايد مرگ فرو رفتهاند .