سَلامٌ عَلى إِلْياسِينَ
« 28 » ؛ يعنى : بر الياس ، و گفته شده : مراد ادريس است چه در قرائت ابن مسعود سلام على إدراسين است .
3 - اين كه به نظر رسد كلمهاى در ظاهر مكرّر است و با سخن قبل پيوستگى ندارد مانند :
وَ ما يَتَّبِعُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ شُرَكاءَ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ
« 29 » ؛ و نيز :
قالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِمَنْ آمَنَ مِنْهُمْ
« 30 » كه معنايش اين است : مستكبران از قومش به كسانى كه از مستضعفان كه ايمان آورده بودند گفتند .
4 - تقدّم و تأخّر كه در آن گمان اشتباه مىرود ، مانند آن كه فرموده است :
وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَكانَ لِزاماً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى
« 31 » ؛ معنايش اين است كه : و لو لا كلمة سبقت من ربّك و أجل مسمّى لكان لزاما ، چه اگر أجل بر كلمة عطف نشود بايد مانند لزاما منصوب شود . و فرموده است :
يَسْئَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْها
« 32 » ؛ يعنى يسئلونك عنها كأنّك حفيّ . و فرموده است :
لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ ، كَما أَخْرَجَكَ رَبُّكَ مِنْ بَيْتِكَ بِالْحَقِّ
« 33 » ؛ اين سخن در ظاهر متّصل نيست بلكه آن به آيه :
قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ
« 34 » ؛ اتصال دارد ، يعنى : غنايم براى خداوند و پيامبر اوست ، زيرا تو به بيرون آمدن راضى بودى و آنان از آن كراهت داشتند و در ميان دو آيهء مذكور بطور معترضه امر به تقوا و غير آن شده است . و از همين گونه است آيه :
حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ إِلَّا قَوْلَ إِبْراهِيمَ لِأَبِيهِ
هامش
( 28 ) صافّات / 130 : سلام بر الياسين .
( 29 ) يونس / 66 : و آنها كه غير خدا را شريك او مىخوانند از منطق و دليلى پيروى نمىكنند و تنها از پندارى بىاساس پيروى مىكنند .
( 30 ) اعراف / 75 : اشراف منكر قوم او به مستضعفانى كه ايمان آورده بودند گفتند .
( 31 ) طه / 129 : و اگر سنّت و تقدير پروردگارت و ملاحظه زمان مقرّر نبود عذاب الهى به زودى دامان آنها را مىگرفت .
( 32 ) اعراف / 187 : از تو به گونهاى مىپرسند كه گويا از وقوع آن باخبرى .
( 33 ) انفال / 4 و 5 : براى آنان درجات ( فوق العادهاى ) نزد پروردگارشان است و براى آنها آمرزش و روزى بىنقص و عيب است . همان گونه كه خداوند تو را از خانهات بحقّ بيرون فرستاد ( به سوى ميدان بدر ) در حالى كه جمعى از مؤمنان كراهت داشتند .
( 34 ) انفال / 2 : بگو انفال مخصوص خدا و پيامبر است .