الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ
. « 9 » است كه بايد در معانى اين اسماء و صفات انديشيد تا اسرار آنها بر خواننده كشف شود ، زيرا آنها معانى و رموزى را در بردارند كه كشف آنها جز براى افراد موفّق حاصل نمىشود . گفتار على ( ع ) اشاره به همين معنا دارد در آن جا كه فرموده است : « پيامبر ( ص ) هيچ رازى به من نگفته كه آن را از مردم پوشيده داشته باشد جز اين كه بايد خداوند متعال به بندهاى در كتابش فهمى عطا كند ، پس بايد در طلب اين فهم حريص بود . » « 10 » ابن مسعود گفته است : هر كس دانش اوّلين و آخرين را خواهان است بايد در قرآن كاوش كند . بيشتر علوم قرآن مندرج در اسماء و صفات بارى تعالى است ، زيرا بيشتر مردم از آنها جز چيزهايى كه در خور فهم آنان است درك نكردهاند و به عمق آنها دست نيافتهاند .
امّا افعال خداوند مانند ذكر آفرينش آسمانها و زمين و جز آنها ، لازم است خواننده از آنها به صفات و عظمت بارى تعالى پى برد زيرا فعل نمايانگر فاعل و عظمت اين بيانگر عظمت آن است . بنابر اين بايد در فعل فاعل را مشاهده كند و به فعل نظر نداشته باشد . هر كس حقّ را بشناسد آن را در هر شيىء موجود مىبيند ، زيرا هر چيزى از اوست و بازگشت آن به سوى او و قيام آن بدوست ، و به راستى او همه چيز است ؛ كسى كه او را در هر چيزى كه مىبيند نبيند بىشكّ او را نشناخته ، و كسى كه او را شناخته مىداند كه هر چه غير از خداست باطل است ، و همه اشياء جز ذات پاك او هلاك و نابودند ؛ و اين
هامش
( 9 ) حشر / 23 : . . . حاكم و مالك اصلى اوست ، از هر عيب منزّه است ، ستم نمىكند ، به مؤمنان امنيّت مىبخشد ، مراقب همه چيز است ، قدرتمندى است شكستناپذير كه با اراده نافذ خود هر امرى را اصلاح مىكند ، او شايسته بزرگى است .
( 10 ) عراقى گفته است : نسائى آن را از روايت ابى جحيفه نقل كرده كه گفته است : از على ( ع ) پرسيدم آيا از پيامبر خدا ( ص ) چيزى جز قرآن نزد شما وجود دارد ؟ فرمود : « به خدايى كه دانه را شكافت و آدمى را آفريد نه مگر آن كه خداوند به بندهاى در بارهء كتابش فهمى عطا كند . » در صحيح مسلم بدين صورت آمده : آيا از پيامبر خدا نزد شما چيزى هست كه در قرآن نيست . در سنن ابى داوود و نسائى آمده كه : گفتيم آيا پيامبر خدا ( ص ) چيزى را به شما سفارش كرده كه آن را به مردم توصيه نكرده باشد ، فرمود : « نه جز آنچه در اين كتاب من است » و فهم در باره قرآن را ذكر نفرموده است .