نبايد از يادآورى امور آخرت در هر چيزى كه مىبينى غافل بمانى زيرا همهء احوال حاجيان نشانههايى از احوال آخرت است .
13 - طواف خانه :
( 1 ) بدان طواف در حكم نماز است ، و بايد آنچه را از تعظيم و خوف و رجاء و محبّت در بخش نماز گفتهايم به خاطر آورى و بدانى در عمل طواف به فرشتگان مقرّبى شباهت مىيابى كه پيرامون عرش حلقه زده و بر گرد آن طواف مىكنند ، و گمان مكن كه مقصود طواف جسمانى به دور خانه است ، بلكه مراد طواف دل به ذكر خداوند خانه است تا آن حدّ كه هيچ چيزى را جز به ياد او آغاز نكنى و پايان ندهى همچنان كه طواف كننده طواف را از خانه شروع و به خانه ختم مىكند ؛ و بايد بدانى كه طواف شريف ، طواف دل به حضرت ربوبيّت است و كعبه در عالم ملك و شهود مثالى ظاهرى از حضرت ذو الجلال مىباشد كه از عالم ملكوت است و با چشم ديده نمىشود چنان كه بدن در عالم شهادت نمودارى ظاهرى براى قلب است كه در عالم غيب مىباشد و چشم آن را نمىبيند ، و عالم ملك و شهادت براى كسى كه در را به روى او باز كردهاند نردبان جهان غيب و ملكوت است . بر همين اساس است كه فرمودهاند بيت المعمور مقابل كعبه است و طواف فرشتگان بر گرد آن مانند طواف آدميان به دور خانه كعبه است ، و چون رتبهء بيشتر مردم از طواف آن خانه پايينتر است به آنها دستور داده شده به قدر امكان به فرشتگان تشبّه جويند و اين خانه را زيارت كنند و وعده دادهاند كه هر كس به قومى تشبّه جويد از آنها بشمار خواهد آمد ، و كسى كه مىتواند آن طواف را به جا آورد همان است كه در بارهء او گفتهاند : كعبه به زيارت او مىرود و به گرد او طواف مىكند چنان كه برخى از اهل مكاشفه آن حالت را نسبت به بعضى از اولياى خدا مشاهده كردهاند .
14 - استلام حجر الاسود :
( 2 ) بايد در آن هنگام معتقد شوى كه با خداوند بيعت مىكنى تا او را فرمانبردار باشى ؛ از اين رو بر آن باش كه به اين بيعت وفا كنى ، چه كسى كه در بيعت غدر كند سزاوار خشم خداوند است . ابن عبّاس از پيامبر ( ص ) روايت كرده كه