مالى يا بدنى كه احيانا بر او وارد شود خوشحال باشد ، زيرا اينها دليل قبولى حجّ اوست ؛ چه درهمى كه در طريق حجّ براى خدا هزينه شود برابر هفتصد درهم است و مصائبى كه در اين راه تحمل گردد به منزله شدايدى است كه در طريق جهاد بر او وارد شود . براى حجّگزار در برابر هر رنجى كه بر خود هموار سازد ، و در مقابل هر زيانى كه به آن دچار شود ثواب و پاداشى است و نزد خداوند متعال هيچ عملى ضايع و ناديده گرفته نمىشود .
گفتهاند كه از علايم قبولى حجّ اين است كه گناهانى را كه پيش از آن مرتكب مىشده ترك و دوستان بيكاره و نادرست را به دوستان صالح و شايسته بدل كند و مجالس ذكر و توجّه به خدا را به جاى مجالس لهو و غفلت برگزيند .
بيان اعمال باطنى حجّ
( 1 ) و وجه اخلاص در نيّت و طريق عبرت گرفتن به مشاهد شريفه و كيفيّت تفكر در آن و تذكر اسرار و معانى آنها از اول حجّ تا پايان آن بدان نخستين گام در طريق حجّ دريافتن است ، يعنى فهميدن اين كه حجّ در دين چه موقعيّتى دارد ؛ دوّم - شوق به آن ، سوّم - عزم بر آن ، چهارم - قطع علايقى كه مانع از آن است ، پنجم - خريدن توشهء راه ، ششم - كرايه كردن مركب سوارى ، هفتم - خريدن جامهء احرام ، هشتم - بيرون آمدن از وطن ، نهم - ورود به بيابان ، دهم - احرام از ميقات با گفتن تلبيه ، يازدهم ، دخول به مكّه ، دوازدهم - به جا آوردن اعمال و مناسك ، چنان كه پيش از اين شرح داده شده است ، و در هر يك از اين امور يادگيرنده را تذكرى و عبرت پذير را عبرتى ، و مريد صادق را نيّتى ، و زيركان را تعريف و اشارهاى است ، و ما به كليد رمز اينها اشاره مىكنيم تا اگر ابواب آنها گشوده و اسباب آنها دانسته شود اسرار آنها بر هر حجّگزار به اندازهء صفاى دل و پاكى باطن و فراوانى دانش وى بر او مكشوف گردد .
1 - فهميدن :
( 2 ) بدان رسيدن به قرب خداوند متعال جز به دورى جستن از شهوات ، و خوددارى از لذّات ، و بسنده كردن بر ضرورات و تجرّد براى خداوند در همهء حركات و