مسافر پيش از زوال بر طرف شود ، بر خلاف ديگر صاحبان عذر ، روزه بر آنان واجب مىباشد . اگر عذرشان در اثناى روزه به آنها دست دهد ، چنانچه عذر آنها بيمارى است بايد افطار كنند هر چند كمى پيش از غروب باشد ؛ همچنين است زن اگر دچار حيض يا نفاس شود . امّا مسافر اصحّ اين است كه اگر پيش از ظهر از وطنش خارج شده بايد افطار كند و بعد قضاى آن را بگيرد ، و چنانچه بعد از ظهر بيرون آمده است بايد همچنان روزه بماند ، و اين طبق روايات صحيح مستفيضى است كه در دست است ، و در اين مورد اقوال ديگرى نيز گفته شده است . زن باردار نزديك به زايمان ، و زن شير دهندهاى كه كم شير باشد اگر ظنّ پيدا كنند كه روزه براى آنها يا كودك آنها ضرر دارد بايد افطار كنند و براى هر روز يك مدّ طعام كفّاره دهند و بعد هم قضاى ايّام افطار را به جا آورند . به همين گونه است حكم مرد و زن سالخورده و كسى كه دچار مرضى است كه زياد تشنه مىشود و نمىتواند آن را تحمّل كند . و در سه دسته اخير بهتر و احوط دادن دو مدّ طعام است و در وجوب قضا اقوال مختلف است و صحيح سقوط قضا از آنهاست .
نيّت در روزه شرط است و بايد معيّن و قطعى باشد ، و اگر روزهء رمضان يا نذر معيّن است قصد قربت كافى است و وقت اختيارى نيّت در روزه رمضان و نذر معيّن تمام طول شب و وقت اضطرارى آنها تا هنگام زوال مىباشد . در غير اين دو نوع روزه وقت نيّت مطلقا تا هنگام زوال است و در نافله تا كمى پيش از غروب است ؛ چنان كه در روايات صحيح آمده و در برخى از آنهاست كه اگر انسان پيش از زوال نيّت كند آن روز براى او روزه حساب مىشود و اگر بعد از زوال نيّت كند از وقتى كه نيّت كرده است به حساب مىآيد . در اين كه آيا براى تمام ماه رمضان يك نيّت كافى است يا نه اختلاف است .
روزهگير اگر در يوم الشك نيت روزه مستحبّ كند و معلوم شود كه آن روز از رمضان بوده روزهء او از رمضان محسوب مىشود زيرا در نيّت اكتفا به قصد قربت كرده و چنانچه در آن نيّت رمضان كند بر خلاف آنچه در كتاب خلاف آمده روزهاش مجزى نخواهد بود . ثبوت هلال ماه رمضان به يكى از چهار طريق است : 1 - رؤيت ماه ثابت شود هر
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى ) — صفحة 180
مساهمون: الفيض الكاشاني
ص١٨٠