كند ، و در هواى گرم به نماز جمعه بشتابد و بامداد در نماز عيدش حاضر شود ؛ او شب قدر را درك كرده و به جايزه پروردگارش رسيده است . » امام صادق ( ع ) فرمود : « به خدا سوگند به جوايزى دست يافته كه مانند جايزههاى بندگان نيست . » « 23 » و نيز به سند صحيح از آن حضرت نقل است كه فرمود : « خداوند روزه را واجب فرمود تا دارا و نادار برابر شوند ، زيرا دارا گرسنگى را نچشيده تا به نادار رحم كند ، براى اين كه دارا در هر زمان چيزى را خواسته بر آن دست يافته است ؛ از اين رو خداوند اراده فرمود ميان بندگانش برابرى ايجاد كند ، و به دارا طعم گرسنگى و سختى را بچشاند تا بر ضعيف رقّت آورد و بر گرسنه رحم كند . » « 24 » گفته شده : اگر فوايد روزه منحصر به همين بود كه انسان را از پرتگاه لذّات پست حيوانى تا قلّهء شباهت به فرشتگان روحانى بالا مىبرد در ستايش و فضيلت آن كافى بود .
غزّالى مىگويد : هر آينه روزه براى خداست و شرافت دارد و چون به او منسوب است ، هر چند تمامى عبادات براى اوست ، و خانه كعبه شريف است چون به او انتساب دارد ، و سراسر زمين از آن اوست امّا نسبت روزه به او براى دو مقصود است :
اوّل - اين كه روزه مشتمل بر بازداشتن نفس و ترك مشتهيات است و اين امرى است پوشيده و پنهان و عملى نيست ، كه مشاهده شود در حالى كه همهء عبادات و طاعات قابل اشاره مىباشند و مىتوانند در معرض ديد مردم قرار گيرند ؛ و روزه طاعتى است كه جز خداوند بدان آگاه نيست چه او عملى باطنى و صبر ناب است .
دوّم - آن كه روزه دشمن خدا را مقهور مىكند ، زيرا شهوات وسيله شيطانند و خوردن و آشاميدن شهوات را تقويت و نيرومند مىكند ؛ از اين رو پيامبر ( ص ) فرموده است : « شيطان مانند خون در درون فرزند آدم جريان دارد ، پس رهگذر او را با گرسنگى تنگ كنيد . » « 25 » به زودى فوايد گرسنگى در كتاب كسر الشهوتين ( سركوب شهوت بطن و
هامش
( 23 ) الفقيه صدوق ، ص 174 ، شماره 4 و 5 .
( 24 ) الفقيه ، ص 167 ، شماره 1 .
( 25 ) صحيح بخارى ، ج 3 ، ص 62 صدر حديث ؛ مسند احمد ، ج 3 ، ص 156 و 257 و 309 .