در روايت موثّق از امام رضا ( ع ) نقل شده كه از آن حضرت در مورد روزهدارى پرسيدند كه چوب يا غير آن را مىسوزاند و دود در حلق او فرو مىرود ؟ فرمود : « باكى نيست » ؛ و نيز در بارهء روزهدارى پرسيدند كه غبار به حلقش داخل مىشود فرمود :
« اشكالى ندارد » « 4 » ؛ و حديثى كه معارض اين روايت است از حيث سند و دلالت ضعيف است .
به سند صحيح از امام باقر ( ع ) روايت شده كه فرموده است : « روزهدار هر گاه از چهار چيز دورى جويد هر كار ديگرى بكند به او زيان نمىرساند : خوردن ، آشاميدن ، جماع كردن و سر زير آب فرو بردن . » « 5 » بر فراموش كننده و آنچه در حلق او موجود باشد ، همچنين بر آن كه مجبور شده ، و آن كه لازمه پرهيز را به جا آورده و نيز بر كسى كه جاهل به حكم شرعى است بر هيچ كدام تكليفى نيست ، ليكن نسبت به جاهل به حكم قضاى روزه احوط است و گفته شده :
كفّاره نيز بدهد كسى كه در اوّل يا آخر روز به عمد افطار كند سپس معلوم شود كه افطار او دقيقا در روز واقع شده بايد قضاى آن روز را به جا آورد خواه وقت را رعايت كرده باشد يا نه ؛ و اگر بر وفق ظنّ يا اجتهاد خود باقى بماند قضا لازم نيست ، و در صورت شكّ به جا آوردن فعل مفطر تنها در اوّل روز جايز است و نه در آخر روز .
اگر جنب بخوابد تا صبح شود چنانچه پيش از فجر عازم بر غسل بوده قضا بر او نيست و در غير اين صورت بايد قضاى روزه آن روز را به جا آورد ، و اگر قصد ترك غسل را داشته كفّاره نيز بر او واجب است .
روزهگيرى كه به سبب افطار روزهء خود گناه يا كوتاهى كرده بر او واجب است كه بقيّه روز را امساك كند ؛ و امساك در مواردى كه در باب سوّم بيان خواهد شد مستحبّ است .
هامش
( 4 ) تهذيب شيخ طوسى ، ج 1 ، ص 444 .
( 5 ) الفقيه ، ص 177 ؛ تهذيب ، ج 1 ، ص 409 و 406 و 442 .