3 - عارف و خداشناس نظرش جز به سوى خدا نيست
( 1 ) و پنهان و آشكار در پيش او يكى است و اختلاف حال در توحيد و خداپرستى شرك است .
برخى از عرفا گفتهاند : ما به دعاى كسى كه صدقه را در پنهانى مىگيرد و در آشكار ردّ مىكند ارزش نمىنهاديم ، زيرا توجّه به خلق كه حاضرند يا غايب نشانهء نقصان حال است ، بلكه بايد نظر به خداوند يگانه محدود و منحصر باشد .
نقل شده است يكى از مشايخ به يكى از مريدان تمايل زيادى داشت و اين امر بر ديگر شاگردان گران مىآمد . شيخ بر آن شد كه برترى او را به آنان نشان دهد ، از اين رو به هر يك از مريدان ماكيانى داد ، و به هر كدام گفت : آن را در جايى ذبح كن كه كسى تو را نبيند . همگى رفتند و ماكيانها را ذبح كردند و نزد او آوردند ، جز آن مريد كه وى مرغ را زنده باز گردانيد . شيخ به او گفت : چرا مانند ديگر ياران آن را نكشتى ؟ پاسخ داد : جايى نيافتم كه در آن كسى مرا نبيند ، چه خداوند متعال در هر جا كه باشم مرا مىبيند . شيخ گفت : براى همين است كه به او رغبت بيشتر دارم ، زيرا او جز به خدا توجّه ندارد .
4 - اظهار گرفتن صدقه عمل به سنّت شكرگزارى است .
( 2 ) خداوند متعال فرموده است :
وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ
؛ « 48 » و كتمان نعمت ناسپاسى است . خداوند كسى را كه عطاى او را كتمان كند نكوهش كرده و او را بخيل شمرده و فرموده است :
الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَ يَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَ يَكْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ
« 49 » پيامبر ( ص ) فرموده است : « هنگامى كه خداوند نعمتى بر بندهاى ارزانى داشت دوست دارد آن را بر او ببيند . » « 50 » مردى به يكى از عرفا در پنهانى چيزى داد . گيرنده با دستش آن را بلند كرد و گفت : اين از دنياست و آشكار آن بهتر است ، و در امور آخرت پنهان آن افضل است . از اين رو برخى گفتهاند : اگر در جلوى روى مردم به تو چيزى داده
هامش
( 48 ) ضحى / 11 : و نعمتهاى پروردگارت را بازگو كن .
( 49 ) نساء / 37 : آنها كسانى هستند كه بخل مىورزند و مردم را نيز به بخل دعوت مىكنند و آنچه را خداوند از فضل و رحمت خود به آنها داده پوشيده مىدارند .
( 50 ) مسند طيالسى ، ص 40 ، شماره 312 با كم و زياد اندكى در الفاظ .