آن هديّه شريك مىباشند . » « 45 » مىگويم : از طريق خاصّه ( شيعه ) كافى از محمّد بن مسلم روايت كرده كه گفته است : امام ( ع ) فرمود : « همنشينان انسان در هديّه شريك او هستند . » « 46 » عثمان بن عيسى به سند مرفوع روايت كرده كه امام ( ع ) فرموده است : « اگر طعامى به كسى هديّه شود و اشخاصى نزد او حضور داشته باشند آنان در آن هديّه شريكند ، ميوه باشد يا غير آن . » « 47 » غزّالى مىگويد : چنانچه هديّه نقره يا طلا باشد آن را از عنوان هديّه بودن خارج نمىكند ، و دادن سيم و زر به تنهايى در پيش روى مردم مكروه است ، مگر آن كه همگى رضايت دهند ؛ و اين عمل از شبههء شركت آنها خالى نيست ؛ و اگر در حال تنهايى به وى دهند از اين شبهه مصون خواهد بود .
امّا در اظهار و گفتن آن چهار مقصد است :
1 - گرفتن صدقه آشكار گوياى اخلاص و صدق
( 1 ) و مصونيّت از تلبيس و رياست .
2 - موجب سقوط جاه و منزلت و اظهار عبوديّت و مسكنت و بيزارى از كبر و دعوى استغناء و افتادن از چشم مردم است .
( 2 ) يكى از عارفان به شاگردش گفت : اگر صدقه مىگيرى در هر حال آشكارا بگير ؛ زيرا در هر صورت تو را يكى از دو حال است : يا به سبب گرفتن صدقه آشكار از دل دهنده ساقط مىشوى و اين خود مرا دو مطلوب است زيرا به مصون ماندن دين نزديكتر و آفت آن به نفس كمتر است ؛ و يا با اظهار صدق خود بر مرتبه خويش در دل او مىافزايى و اين همان چيزى است كه برادر تو خواهان آن است ، زيرا با مزيد محبّت و حرمت تو ثواب او افزون مىشود و تو هم كه سبب مزيد ثواب او شدهاى مأجور خواهى بود .
هامش
( 45 ) عراقى گفته است : عقيلى و ابن حبّان آن را جزء احاديث ضعيف نقل كردهاند الا وسط طبرانى و الشّعب بيهقى از حديث ابن عبّاس .
( 46 ) همان مأخذ ، ج 5 ، ص 143 شماره 10 ؛ در كتاب الدّروس آمده تلافى هديّه و مشاركت حاضران در آن چنانچه طعام يا ميوه يا غير از آن باشد مستحبّ است .
( 47 ) كافى ، ج 5 ، ص 144 .