مىتوانم با آن غلامان و خويشاوندانم را به زيارت خانه خدا بفرستم ؟ فرمود :
« آرى » « 13 » . امّا تخصيص وجوه زكات براى جهاد چنان كه در النّهايه آمده نيكو نيست و دور از ظاهر الفاظ احاديث است . در اشتراط احتياج گيرنده زكات اختلاف است و اصحّ جواز صرف آن در اداى هر عمل قربتى است كه به جا آورنده عمل بدون آن قادر به انجام دادن آن كار نيست ، هر چند او غنىّ و بىنياز باشد . امّا به رزمنده و جهادگر از وجوه زكات به اندازه كفايت و متناسب با حال او داده مىشود ، اگر چه غنى و مالدار باشد و در اين قول هيچ اختلافى نيست .
دستهء هشتم ابن سبيل :
( 1 ) ابن سبيل كسى است كه در غير معصيت سفر كرده و درمانده شده هر چند در شهر خودش غنىّ و دولتمند باشد ؛ و بايد به اندازهاى كه به مقصدش برسد از وجوه زكات به او داده شود ، و اين كه استحقاق او مشروط به اين است كه قادر به وام گرفتن و يا فروش مالش نباشد دور از مدلول احاديث است .
مدّعى فقر و مسكنت قولش بدون بيّنه و سوگند پذيرفته مىشود ، مادام كه دروغگويى او معلوم نشده باشد ، و احوط اشتراط ظنّ غالب به راستگويى اوست . و چنانچه بعدا عدم استحقاق او معلوم شود ، اگر در آغاز نسبت به او تفحّص شده در وجوهى كه به او داده شده اشكالى نيست و اگر تفحّص نشده است نمىتوان وجوه داده شده به او را از زكات به حساب آورد .
در ديگر اصناف مستحقّين زكات نيز بايد استحقاق آنها به ثبوت برسد ، و اگر در غير اهداف و مقاصدى كه معيّن شده صرف گردد بايد برگردانيده شود .
اينها موارد صرف زكات مال و فطريّه است . شيخ مفيد گفته است : امّا فطريّه به مساكين اختصاص دارد و ظاهر اخبار مؤيّد قول اوست ، و احوط همين است .
فصل : سهام خمس
( 2 ) امّا خمس به شش سهم تقسيم مىشود : سه سهم آن كه از آن خداوند و پيامبر ( ص )
هامش
( 13 ) الفقيه ، صدوق ، ص 157 ، شماره 60 .