كردهاند جستجو كند . پيامبر ( ص ) فرموده است : « جز طعام پرهيزگار را تناول مكن ، و نبايد طعام تو را جز پرهيزگار بخورد » ؛ « 50 » زيرا پرهيزگار از طعام تو براى حصول تقوا كمك مىگيرد ، و تو با كمكى كه به او مىكنى در طاعات او با وى شريك خواهى بود .
پيامبر ( ص ) فرموده است : « طعام خود را به پرهيزگاران و نيكوكاران مؤمن بخورانيد » « 51 » و با عبارتى ديگر آمده است : « كسى را به طعام خود ميزبانى كن كه او را براى خدا دوست مىدارى . » دوّم - اين كه گيرنده بخصوص از اهل علم باشد ، چه اين صدقه كمكى به او براى تحصيل علم است ، و علم اگر با نيّت صحيحى طلب شود اشرف عبادات مىباشد . ابن مبارك كمكها و امدادهاى خود را به اهل علم تخصيص مىداد . به او گفته شد : كاش كمكهايت را همگانى ميكردى ، پاسخ داد : من پس از رتبه پيامبرى مقامى را برتر از مقام دانشمندان نمىدانم ، و اگر يكى از آنها دلش به حاجتى كه دارد مشغول شود نمىتواند براى فرا گرفتن دانش فراغ بال پيدا كند ، و به آموختن آن رو آورد ؛ بنابر اين آسوده كردن دل آنها براى تحصيل علم بهترين كار است .
سوّم - آن كه گيرندهء صدقه در تقوا و خداشناسى صادق باشد و خداشناسى او در اين است كه وقتى عطا را اخذ مىكند حق تعالى را شكر و سپاس گويد و نعمت را از او بيند و به واسطه ننگرد ؛ و شكر بندگان نسبت به خداوند اين است كه همهء نعمتها را از او بدانند . از جملهء وصيّتهاى لقمان به فرزندش اين است : ميان خود و خداوند انعام كنندهاى قرار مده ، و نعمت غير را بر خودت زيان و ضرر به شمار آور . كسى كه نعمت را از غير خدا بداند مانند اين است كه منعم حقيقى را نشناخته و يقين پيدا نكرده است كه واسطهها مقهور و مسخّر خداوند مىباشند ؛ زيرا اوست كه انگيزههاى عمل را بر آنها
هامش
( 50 ) سنن دارمى ، ج 2 ، ص 103 از ابى سعيد خدرى ، او از پيامبر ( ص ) شنيد كه مىفرمود : جز با مؤمن همنشينى مكن و طعامت را جز به پرهيزگار مخوران .
( 51 ) عراقى گفته است : ابن مبارك آن را در كتاب البرّ و الصلة از حديث ابى سعيد خدرى و ما بعد آن را بطور مرسل از ضحّاك نقل كرده است .