تعلّق دارد و آنچه هم اكنون مىخورد قضاى حاجت او ، و آنچه صدقه مىدهد ذخيره آخرت اوست و از خردمندى نيست كه آيندهنگرى نكند و براى آخرت خويش اندوختهاى فراهم نسازد . خداوند متعال فرموده است :
أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّباتِ ما كَسَبْتُمْ وَ مِمَّا أَخْرَجْنا لَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَ لا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَ لَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ
؛ « 47 » يعنى چيزى را كه جز با كراهت خاطر و شرم نمىگيريد براى پروردگارتان اختيار نكنيد ، و همين معناى اغماض است . در خبر است : « يك درهم بر صد هزار درهم پيشى مىگيرد » ؛ « 48 » و اين در صورتى است كه انسان آن يك درهم را از حلالترين و بهترين مال خود با خشنودى و شادى در راه خدا انفاق كند . گاهى هم انسان صد هزار درهم را از مالى كه آن را مكروه مىدارد خرج مىكند ، ليكن همين عمل گوياى اين است كه چيزى را كه محبوب اوست براى خدا برنگزيده است . از اين رو خداوند نكوهش كرده است قومى را كه براى او چيزى قرار مىدهند كه مكروه آنهاست و فرموده است :
وَ يَجْعَلُونَ لِلَّهِ ما يَكْرَهُونَ وَ تَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنى لا
، برخى از قرّاء بر همين لاء نفى وقف كردهاند تا آنها را تكذيب كنند و به
جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ النَّارَ
« 49 » آغاز كردهاند يعنى قرار دادن چيزى را كه مكروه آنهاست براى خداوند آتش جهنّم را براى آنان به بار آورده است .
هشتمين وظيفه : صدقه را به كسى دهد كه ثواب آن بيشتر باشد ،
( 1 ) و به اين كه گيرنده يكى از اصناف هشتگانهء مستحقّان است بسنده نكند ، چه در عموم آنها نيز خصوصى وجود دارد و بايد بويژه صفات ششگانه زير را مراعات كند :
اوّل - اين كه پرهيزكارانى را كه از دنيا رو گردانيده و خود را وقف تجارت آخرت
هامش
( 47 ) بقره / 267 : . . . از قسمتهاى پاكيزهاى كه به دست آوردهايد و از آنچه از زمين براى شما خارج ساختهايم انفاق كنيد و به سراغ قسمتهاى ناپاك نرويد تا از آن انفاق كنيد در حالى كه خود شما حاضر نيستيد آنها را بپذيريد مگر از روى اغماض و كراهت .
( 48 ) سنن نسائى ، ج 5 ، ص 59 .
( 49 ) نحل / 62 : آنها براى خدا چيزهايى قرار مىدهند كه خودشان از آن كراهت دارند با اين حال به دروغ مىگويند سرانجام نيكى دارند ، ناچار براى آنها آتش است .