داراى درجاتى است . همان گونه كه در دانستن اسرار طبّ و فقه و ديگر علوم ميان مردم درجات و تفاوتهايى موجود است ، زيرا اين اختلاف ناشى از اختلاف در اجتهاد و تفاوت سرشت مردم از حيث هوش و زيركى است ، و همان گونه كه درجات اين اختلاف منحصر و محدود نيست درجات هدايت نيز منحصر نمىباشد . »
فصل : گفتار خواجه نصير الدّين طوسى
( 1 ) مىگويم : از جمله كسانى كه با آنچه غزّالى دربارهء اكتفاى عوام به مجمل عقايد و تقليد آنها در شرايع نوشته همفكر و هم عقيدهاند افضل المحقّقين خواجه نصير الدّين محمّد بن حسن طوسى است ، چه او در يكى از رسالههاى خود نوشته است : « بدان اى برادر عزيز ! كمترين چيزى كه اعتقاد آن بر مكلّف واجب است همان است كه قول : لا إله الّا اللّه محمّد رسول اللّه آن را بيان مىكند . سپس كسى كه رسالت پيامبر ( ص ) را تصديق مىكند بايد قول او را در چگونگى صفات بارى تعالى و روز بازپسين و تعيين امام معصوم نيز باور و تصديق كند ، و اينها امورى است كه قرآن بدون زيادتى و ذكر برهان بر آنها مشتمل است ، امّا در مورد آخرت بايد به بهشت و دوزخ و حساب و جز آنها اعتقاد پيدا كند ، و دربارهء صفات بارى تعالى معتقد شود كه او حىّ ، قادر ، عالم ، مريد ، كاره ، متكلم است و هيچ چيزى مانند او نيست ، و او شنوا و بيناست و بر مكلّف واجب نيست كه در حقيقت اين صفات ، و اين كه كلام و علم خدا و جز اينها حادثند يا قديم بحث و بررسى كند ، و هر گاه تا دم مرگ حقيقت اين مسائل به ذهن او خطور نكند مؤمن مرده است و بر او حرجى نيست . همچنين فرا گرفتن ادلّهاى كه متكلّمان آنها را در كتاب خود نوشتهاند بر او واجب نمىباشد ، بلكه به مجرّد ايمان آنچه در تصديق حقّ به دل او خطور كند ، بىآن كه دليل و برهان آن را بداند ، برايش كافى است و مؤمن است ، و پيامبر خدا ( ص ) عربها را به بيش از اين مكلّف نساخت ، اسلام اعراب و بيشتر مردم نيز بر همين اعتقاد مجمل استمرار داشته است ، جز كسى كه در شهرى سكونت داشته و در آن مسائلى از