زايمان كرده بود فرمان داد « 36 » ، على ( ع ) با دليل و برهان او را از اين كار منع كرد ، و عمر گفت : اگر على نبود عمر هلاك شده بود ، و اين سخن را در وقايع ديگرى نيز تكرار كرد . و نيز عمر در اين كه پيامبر ( ص ) از دنيا رفته است شك كرد ، تا آنگاه كه ابو بكر آيهء :
إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَيِّتُونَ
« 37 » را براى او خواند ، و عمر گفت : گويى اين آيه اصلا به گوش من نخورده است . و نيز گفتار عمر به اين كه همه مردم حتّى پردگيان حجلهنشين از او فقيهترند « 38 » ، و نيز عمر بسيارى از حدود و احكام الهى را كه در قرآن صريحا ذكر شده و همچنين سنّتهاى پيامبر خدا ( ص ) را كه از طريق نصوصى كه در صحاح خود آنها نيز ذكر گرديده و ثابت و قطعى است تغيير داد ، چنان كه در وضو به شستن پاها ، و دست كشيدن بر گوشها ، و مسح بر عمامه و كفش فرمان داد « 39 » ، و با غسل جنابت وضو را نيز واجب ساخت ، و از گفتن « حىّ على خير العمل » در اذان نهى ، و « الصّلاة خير من النّوم » را در اذان صبح بر آن زياد كرد « 40 » . و نيز سلام
هامش
( 36 ) الدّر المنثور ، ج 1 ، ص 288 ؛ شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 3 ، ص 151 ؛ الاختصاص ، ص 111 ؛ تذكره سبط بن جوزى ، ص 87 .
( 37 ) كنز العمّال ، على متّقى ، ج 4 ، ص 53 ؛ تاريخ ذهبى ، ج 1 ، ص 317 ؛ طبقات ، ابن سعد ، ج 2 ، بخش دوم ، ص 53 .
( 38 ) مجمع الزوائد ، ج 4 ، ص 283 ؛ الدّر المنثور ، ج 1 ، ص 133 ؛ تفسير ، ابن كثير ، ج 1 ، ص 467 ؛ شرح ابن ابى الحديد بر نهج البلاغه ، ج 1 ، ص 153 .
( 39 ) الاستغاثه ، ابو القاسم احمد بن موسى ، متوفّاى سال 352 ، ص 30 و 31 . گفته نشود كه در اين موارد احاديثى از پيامبر ( ص ) وارد شده است ، چه اين احاديث كه اكثر آنها ضعيف بوده و با هم در تعارضند مخالف صريح آيات قرآن مىباشند ، و ما دستور داريم اين قبيل احاديث را به ديوار زده دور افكنيم .
( 40 ) شرح تجريد ، قوشجى اشعرى ، ص 407 ، چاپ ايران ؛ الموطّأ ، ابن مالك ، باب « ما جاء فى النداء للصّلاة » . شرح زرقانى موطّأ كه در هنگامى كه به اين حديث مىرسد مىگويد ، دار قطنى آن را در سنن از طريق وكيع در كتابش از عمرى از نافع از ابن عمر از عمر نقل كرده است ، و نيز گفته است : آن را از سفيان از محمّد بن عجلان از نافع از ابن عمر از عمر روايت كرده و گفته است : وى به اذانگوى خود گفت : چون در اذان صبح به « حىّ على الفلاح » رسيدى بگو « الصلاة خير من النّوم ، الصّلاة خير من النّوم » .