آنها بهتر و مناسبتر است انجام نمىدهد ، چه او عزيز و حكيم ، و نسبت به بندگان لطيف و مهربان است . حقّ تعالى فرموده است :
يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ
« 19 » در حديث قدسى آمده است : « از بندگان مؤمن من كسى است كه مىخواهد پارهاى عبادتها را انجام دهد ، ليكن من او را از آن باز مىدارم . تا خود بينى او را فرا نگيرد و ايمانش را تباه كند و نيز از بندگان مؤمن من كسى است كه ايمانش جز به فقر و نادارى اصلاح نمىشود ، و اگر او را دارا و توانگر كنم ، توانگرى ايمانش را تباه مىكند ، و هم از بندگان مؤمن من كسى است كه ايمانش جز به بيمارى اصلاح نمىشود ، و اگر تندرست باشد تندرستى ايمانش را تباه مىگرداند ، و نيز از بندگان مؤمن من كسى است كه ايمانش جز به تندرستى اصلاح نمىشود ، و اگر او را بيمار كنم بيمارى ايمانش را تباه مىسازد ، و من بندگانم را با آگاهى كه به دل و انديشهء آنها دارم اداره مىكنم ، زيرا چه من دانا و آگاهم . » « 20 » در آنچه خداوند به موسى ( ع ) وحى فرموده آمده است : « اى موسى ! مخلوقى نيافريدهام كه در نزد من از بنده مؤمن محبوبتر باشد ، با اين حال او را به چيزى كه برايش بهتر است گرفتار مىسازم ، و يا به خاطر آنچه برايش بهتر است عافيت مىدهم ، و من مىدانم كار بندهام به چه چيزى اصلاح مىپذيرد ؛ پس بايد بر بلاى من شكيبا ، و نعمتهاى مرا شكرگزار ، و به قضاى من خشنود باشد تا اگر براى رضا من عمل كند ، و اوامرم را فرمانبردار باشد او را در زمرهء صدّيقان قرار دهم . » « 21 » بايد دانست كه خداوند بندگانش را به آنچه كمتر از توان آنها مىباشد مكلّف كرده است ، چنان كه فرموده است :
لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها
، « 22 » و وسع كمتر از طاقت است . آيا نمىبينيد خداوند انسان را در هر شبانهروز به پنج
هامش
( 19 ) بقره / 185 : خداوند براى شما راحتى مىخواهد ، و براى شما سختى نمىخواهد .
( 20 ) توحيد ، صدوق ، ص 409 .
( 21 ) توحيد ، صدوق ، ص 416 .
( 22 ) بقره / 286 : خداوند هيچ كس را جز به اندازهء توانايى او تكليف نمىكند .