خلاف اينهاست يا ناقص است و يا عاجز و يا محتاج ، و خداوند از اين جمله منزّه و بسيار برتر است .
از پيامبر ( ص ) روايت شده كه فرموده است : « خداوند به هيچ چيزى شبيه نيست ، و هيچ چيزى به او شباهت ندارد ، و هر چه در وهم و خيال مىآيد او خلاف آن است . » « 52 » امام باقر ( ع ) فرموده است : « آيا جز اين است كه خداوند بدين سبب عالم و قادر ناميده شده كه دانش را به دانشمندان و قدرت را به قدرتمندان عطا كرده است ، و هر چه را شما در دقيقترين معانى آن به وسيلهء اوهام خود تميز دهيد ، آن مانند شما مخلوق و مصنوع است ، و به شما بازگشت دارد ؛ خداوند متعال بخشندهء حيات و زندگى و مقدّر كنندهء مرگ مىباشد ؛ شايد مورچه خيال مىكند كه خداوند نيز داراى دو شاخك است ، زيرا كمال مورچه به وجود اينهاست ، و تصوّر مىكند كه نبود اينها براى كسى كه فاقد آنهاست مايهء نقصان مىباشد . به گمان من حال خردمندان بشر در توصيفى كه از خداوند متعال مىكنند نيز به همين گونه است ، و در هر حال به او پناه مىبريم . »
باب سوّم در عدل
( 1 ) پروردگار متعال مرتكب فعل قبيح نمىشود ، زيرا به قبح آن دانا و به ترك آن تواناست ، و به ارتكاب آن نيازى ندارد . روشن است كه اگر خداوند فعل قبيح به جا آورد ، وثوق به نويد و تهديد او ، و اعتماد به انبيا و فرستادگانش از ميان مىرود و ساحت مقدّس او از چنين اعمالى منزّه و مبرّاست :
وَ ما رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ
« 53 »
هامش
( 52 ) توحيد ، صدوق ، ص 63 ، از ابى عبد الله ( ع ) .
( 53 ) فصّلت / 46 : و پروردگارت هرگز به بندگان ستم نمىكند .