نزديك نمىشود ، و لعلّ ( شايد ) او را محبوب نمىكند . و متى ( وقتى كه ) براى او تعيين وقت نمىكند ، و حين ( هنگام ) شامل او نمىشود ، و مع ( با ) قرين او نمىگردد . » « 46 »
فصل : خداوند سبحان داراى وحدت معنوى است
( 1 ) خداوند داراى وحدت معنوى است ، و مركب از معانى متعدّد مختلف نيست ، به آنچه مىبيند مىشنود ، و به آنچه مىشنود مىبيند ، چنان كه امام باقر ( ع ) فرموده است . « 47 » به امام صادق ( ع ) عرض كردند : مردى است كه مدّعى دوستى شما اهل بيت است ، مىگويد : خداوند هميشه با گوش شنوا ، و با چشم بينا ، و با علم عليم ، و با قدرت قادر است ، امام ( ع ) خشمگين شد ، سپس فرمود : « هر كس اين را گفته ، چنانچه به آن معتقد بوده مشرك است ، و بر طريق ولايت ما نيست ، خداوند متعال ذاتى است دانا ، شنوا ، بينا و قادر . » « 48 » از امام رضا ( ع ) روايت است كه « هر كس اين سخن را بگويد ، و به آن معتقد باشد جز خداوند خدايان ديگرى نيز برگزيده است ، و بر ولايت ما نيست .
سپس فرمود : خداوند همواره به ذات خود دانا ، توانا ، زنده ، قديم ، ازلى شنوا و بينا بوده است ؛ از آنچه مشركان و مشبّهه مىگويند منزّه و بسيار برتر است . » « 49 » و نيز از آن حضرت روايت شده است كه از آن بزرگوار پرسيدند : آيا خداوند متعال اشيا را به قدرت آفريده يا به غير قدرت ؟ فرمود : « روا نيست گفته شود كه خدا اشيا را به وسيلهء قدرت آفريده است ، زيرا اگر بگويى اشيا را به قدرت آفريده است ، چنين مىنمايد كه قدرت را چيزى غير از او دانسته ، و آن را
هامش
( 46 ) عيون اخبار الرّضا ( ع ) ، ص 86 ، چاپ نجم الدّوله ، ص 152 ، چاپ حروفى ، حديث شمارهء 51 .
( 47 ) توحيد ، صدوق ، ص 134 .
( 48 ) همان مأخذ ، ص 133 .
( 49 ) عيون اخبار الرّضا ( ع ) ، صدوق ، باب 11 ، به شمارهء 10 ؛ كتاب توحيد ، ص 130 .