از امام رضا ( ع ) پرسش شد : دليل بر حادث بودن جهان چيست ؟ فرمود :
« تو نبودى سپس موجود شدى ، و اين را دانستهاى كه تو خودت را به وجود نياوردهاى ، و كسى مانند خودت تو را ايجاد نكرده است . » « 16 » از عارفى پرسيدند به چه چيزى خدا را شناختهاى ؟ گفت : به آنچه بر دلها وارد مىشود و نفس نمىتواند آنها را تكذيب كند .
از عرب بيابانى همين پرسش شد پاسخ داد : پشكل شتر نشانهء شتر ، و جاى پا نشانهء وجود رونده است آيا آسمان با اين ستارگان ، و زمين با اين راهها بر وجود آفرينندهاى دانا و مهربان دلالت ندارند ؟
سيّد بزرگوار علىّ بن موسى بن طاووس در وصيّتهاى خود به فرزندش مىگويد : من از اشخاص زيادى كه ديدار كردهام دريافته ، و از بسيارى از علماى اسلام اين را شنيدهام كه اينان آنچه را خداوند و پيامبرش ( ص ) در زمينهء شناخت پروردگار و آفرينندهء جهان و مالك دنيا و آخرت براى مردم سهل و آسان كرده بودند ، سخت و دشوار ساختهاند ، زيرا كتب پيشين آسمانى و قرآن شريف را مىبينى كه پر از توجّه دادن مردم به ادلّهء شناخت پديدآورندهء مخلوقات ، و تغيير دهندهء متغيّرات و دگرگون كنندهء اوقات است ، و مىبينى كه علوم سرور ما خاتم پيامبران ( ص ) و علوم پيامبران پيشين ( ع ) دربارهء معرفت پروردگار مهربان و تكاليف آدميان بر همان منوال كتب الهى است كه بر آنها نازل شده است ، و دانشمندان مسلمان در صدر نخست اسلام تا اواخر دورانى كه امامان معصوم ( ع ) در ميان مردم حضور داشتهاند نيز بر همين اساس رفتار كردهاند ، چه در نفس خود بىهيچ اشكالى اين را مىدانى كه بدن ، روح ، زندگى و عقل خويش و آنچه خارج از اختيار توست مانند آرزوها ، حالات و عمرت را خودت نيافريدهاى ، و نيز پدر و مادرت و نياكانت آنها را خلق نكردهاند ، زيرا به يقين مىدانى كه آنان از انجام دادن چنين كارهايى ناتوانند ، و اگر آنها به ايجاد چنين
هامش
( 16 ) همان مأخذ ، ص 304 .