نَحْنُ جَعَلْناها تَذْكِرَةً وَ مَتاعاً لِلْمُقْوِينَ
« 12 » .
و نيز :
أَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهاداً ، وَ الْجِبالَ أَوْتاداً ، وَ خَلَقْناكُمْ أَزْواجاً ، وَ جَعَلْنا نَوْمَكُمْ سُباتاً ، وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً ، وَ جَعَلْنَا النَّهارَ مَعاشاً ، وَ بَنَيْنا فَوْقَكُمْ سَبْعاً شِداداً ، وَ جَعَلْنا سِراجاً وَهَّاجاً ، وَ أَنْزَلْنا مِنَ الْمُعْصِراتِ ماءً ثَجَّاجاً ، لِنُخْرِجَ بِهِ حَبًّا وَ نَباتاً وَ جَنَّاتٍ أَلْفافاً
« 13 » .
براى بيدارى و هشيارى ارباب خرد از اين قبيل آيات فراوان ديگرى در قرآن موجود است ، و هر كس در مضمون اين آيات دقّت كند ، و به شگفتيهاى خلقت خداوند در زمين و آسمان بنگرد ، هر چند كمترين عقل را داشته باشد ، مىفهمد كه اين دستگاه شگرف و نظام متقن نمىتواند از صانعى مدبّر و پروردگارى حكيم بىنياز باشد .
فصل
( 1 ) از امير مؤمنان ( ع ) پرسيدند به چه چيز پروردگارت را شناختى ؟ فرمود :
« به فسخ شدن عزيمتها و به هم خوردن تصميمها ، چون قصد كارى مىكردم ميان من و قصدم حايل ايجاد مىشد ، و هر گاه تصميم بر امرى مىگرفتم قضا و قدر با ارادهء من مخالفت مىكرد ، از اين راه دانستم كه مدبّر و سامان دهندهء امور كسى غير از من است . » « 14 » نظير اين حديث از مولاى ما امام صادق ( ع ) نيز روايت شده است « 15 » .
هامش
( 12 ) واقعه / 58 ، 59 و 73 : آيا از نطفهاى كه در رحم مىريزيد آگاهيد ؟ ، آيا شما آن را مىآفرينيد يا ما آفرينندهايم . . . ما آن را وسيلهء يادآورى و وسيلهء زندگى براى مسافران قرار دادهايم .
( 13 ) نباء / 6 - 16 : آيا ما زمين را محلّ آرامش ( شما ) و كوهها را ميخهاى زمين قرار نداديم ؟ ، و شما را به صورت زوج آفريديم ، و خواب شما را مايهء آرامشتان قرار داديم ، و شب را براى شما ، و روز را وسيلهاى براى زندگى و معاش ، و بر فراز شما هفت ( آسمان ) محكم بنا كرديم ، و چراغى روشن و گرمىبخش آفريديم ، و از ابرهاى بارانزا آبى فراوان نازل كرديم ، تا به وسيلهء آن دانه و گياه بسيار برويانيم ، و باغهاى پردرخت .
( 14 ) توحيد ، صدوق ، ص 298 .
( 15 ) همان مأخذ ، ص 299 .