از ابن عبّاس روايت شده كه پيامبر ( ص ) فرموده است : « هر چيزى را وسيله و ساز و برگى است ، و وسيله و ساز و برگ مؤمن خرد اوست ؛ و هر چيزى را مركوبى است ، و مركوب آدمى عقل اوست ؛ و هر چيزى را ستون و پايهاى است ، و ستون و پايهء دين عقل است ؛ و هر قومى را مقصدى است و مقصد عابدان عقل است ؛ و هر قومى را سرپرستى است ؛ و سرپرست عابدان عقل است ؛ و هر بازرگانى را سرمايهاى است ، و سرمايهء مجتهدان عقل است ؛ و هر خانوادهاى را نگهبانى است ، و نگهبان خانوادهء صديقان عقل است ؛ هر ويرانى را آبادانى است ، و آبادانى آخرت عقل است ؛ و هر كسى را بازماندهاىست كه به او منسوب و به وسيلهء وى از او ياد مىشود ، و بازماندهء صدّيقان كه آنان بدان نسبت دارند ، و به وسيلهء آن از آنها ياد مىشود عقل است ، و لازمهء مسافران خيمه است ، و خيمه مؤمنان عقل است . » « 14 » پيامبر ( ص ) فرموده است : « محبوبترين مؤمنان نزد خداوند كسى است كه خويشتن را به طاعت حقّ تعالى بگمارد ، و خيرخواه بندگانش باشد ، عقلش را كامل و عمل خود را خالص گرداند ، و بينش به دست آورد ، و طبق آن در دوران زندگانى خويش عمل كند ، تا پيروز و رستگار شود . » « 15 » پيامبر ( ص ) فرموده است : « خردمندترين شما كسى است كه ترسش از خداوند بيشتر و نظرش در آنچه به آن امر و از آن نهى شده نيكوتر است ، هر چند كمتر از همه به مستحبّات بپردازد . » « 16 »
فصل : اخبارى كه از طريق خاصّه در شرافت عقل وارد شده است
( 1 ) مىگويم : از جملهء احاديثى كه در اين باره از طريق خاصّه نقل شده حديثى
هامش
( 14 ) كنز الفوائد ، كراجكى ؛ بحار ، ج 1 ، ص 95 .
( 15 ) ابن محبر ، از حديث ابن عمر ( المغنى ) .
( 16 ) ابن محبر ، از حديث ابى قتاده ( المغنى ) .