است كه آن را ثقة الاسلام محمّد بن يعقوب كلينى در كافى به سند خود « 17 » به طور مرفوع از برخى از اصحاب ما روايت كرده كه پيامبر ( ص ) فرموده است :
« خداوند چيزى بهتر از عقل ميان بندگان تقسيم نكرده است از اين رو خواب عاقل بهتر از شببيدارى جاهل ، و اقامت عاقل نيكوتر از حركت جاهل براى جهاد است . خداوند پيامبر و رسولى برنينگيخته مگر آنگاه كه خرد او كامل گشته ، و عقل او برتر از عقل همهء امّتش باشد . و آنچه پيامبر ( ص ) در ضمير خود دارد ، برتر از اجتهاد مجتهدان است ، و هيچ بندهاى واجبات الهى را انجام نمىدهد مگر اين كه آنها را به عقل خود دريافته باشد . هيچ يك از عابدان در فضل عبادت خود به مرتبه عاقل و عقلا نمىرسد ؛ آنان همان صاحبدلانند كه خداوند دربارهء آنها فرموده است :
وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ *
« 18 » .
و به سند خود از اصبغ بن نباته از على ( ع ) روايت مىكند ، كه فرموده است : « جبرئيل ( ع ) بر آدم ( ع ) فرود آمد ، و گفت اى آدم من مأمورم تو را ميان سه چيز مخيّر گردانم ، يكى را برگزين و دو تا را واگذار ؛ آدم گفت : اى جبرئيل آن سه چيز كدامند ؟ گفت : عقل ، حيا و دين . آدم ( ع ) گفت : عقل را برگزيدم . جبرئيل به حيا و دين گفت : شما بازگرديد و او را واگذاريد ؛ گفتند :
اى جبرئيل ما دستور داريم كه عقل هر كجا باشد همراه او باشيم ، جبرئيل گفت :
به دستورى كه داريد عمل كنيد ، و بالا رفت . » « 19 » و به سند خود به طور مرفوع از سهل بن زياد روايت كرده كه گفته است :
امير مؤمنان ( ع ) فرمود : « خرد پوششى پنهانى و فضل ، جمالى آشكار است ؛ نقيصهء اخلاقىات را با فضل خود بپوشان ، و به وسيلهء خرد خويش با هوسهايت مبارزه كن تا دوستى ديگران به تو تسليم و محبّت آنان نسبت به تو ظاهر شود . » « 20 »
هامش
( 17 ) كافى ، ج 1 ، ص 13 ، به شمارهء 11 .
( 18 ) آل عمران / 7 : . . . . و جز صاحبدلان متذكّر نمىشوند .
( 19 ) كافى ، ج 1 ، ص 10 ، شمارهء 2 .
( 20 ) همان مأخذ ، ص 20 ، شمارهء 13 .