و به سند صحيح از محمّد بن مسلم از ابى جعفر امام باقر ( ع ) روايت كرده كه فرموده است : « چون خدا عقل را آفريد ، آن را به سخن درآورد ، و به آن فرمود : پيش آى ؛ پيش آمد ، سپس به او فرمود : بازگرد ؛ بازگشت ، آنگاه خداوند فرمود : به عزّت و جلال خودم سوگند خلقى نيافريدم كه در نزد من از تو محبوبتر باشد ، و تنها تو را در كسى كه او را دوست مىدارم كامل مىگردانم ، آگاه باش روى امر و نهى من با توست ، و كيفر و پاداشم به حساب توست . » « 21 » و به سند خود از ابى الجارود از ابى جعفر امام باقر ( ع ) نقل كرده كه فرموده است : « خداوند در روز رستاخيز در حساب بندگان خود به اندازهء عقلى كه در دنيا به آنها داده است رسيدگى و سختگيرى مىكند . » « 22 » و به سند خود از عبد الله بن سنان از ابى عبد الله ( ع ) روايت مىكند كه فرموده است : « پيامبر ( ص ) حجّت خدا بر بندگان اوست ، و عقل ميان هر يك از بندگان و خداوند حجّت است . » « 23 » و به سند خود از احمد بن محمّد به طور مرسل نقل كرده كه ابو عبد الله ( ع ) فرموده است : « ستون حيات انسان عقل است ، و خرد سرچشمهء هوش ، فهم ، حفظ و دانش است . او در پرتو خرد به كمال مىرسد ، و آن رهنما و مرشد و وسيلهء گشايش كار اوست ، و هر گاه خودش به انوار غيبى مؤيّد باشد دانشمند ، حافظ ، ذاكر ، زيرك و با فهم خواهد بود و به سبب آن چگونه و چه را و كجا را مىداند و خيرخواه و بدخواه خود را مىشناسد ، و چون اين را بداند راه و چاه و وصل و فصل خود را نيز خواهد دانست ، و يگانهپرستى خويش را نسبت به خداوند خالص و به لزوم طاعت او اقرار خواهد كرد ، و چون چنين كند به تلافى از دسترفتهها مىپردازد ، و به آنچه براى آينده لازم است مشغول مىشود ؛ مىداند در چه وضعى است ، و براى چه در اين جاست ، از كجا به اين جا آمده ، و
هامش
( 21 ) همان مأخذ ، ص 10 ، شمارهء 1 .
( 22 ) همان مأخذ ، ص 11 ، شمارهء 7 .
( 23 ) همان مأخذ ، ص 25 ، به شمارهء 22 .