آنهاست ، در حالى كه فرش كردن مسجد بابوريا بدعت شمرده مىشده ، و گفتهاند كه اين از كارهاى حجّاج است ، و مسلمانان اوليّه كمتر ميان خود و خاك حايل قرار مىدادهاند . همچنين اشتغال به دقايق جدل و مناظره از مهمّترين علوم اين روزگار است ، و گمان مىكنند از بزرگترين وسايل تقرّب به پروردگار مىباشد ، در حالى كه اين كار پيش از اين از منكرات بوده است . همچنين از كارهاى اين زمان تلحين « 113 » در اذان و قرآن است و ديگر از حدّ گذراندن نظافت و وسوسه در طهارت و سختگيرى در نجاست لباس ، و در عين حال سهلانگارى در حلال و حرام بودن خوراكها و امثال اينهاست براستى ابن مسعود كه خداوند از او خشنود باد درست گفته است : شما در زمانى به سر مىبريد كه هوسها تابع علم است و به زودى روزگارى فرا مىرسد كه علم تابع هوسهاست ، و گفتهاند : علم را رها كردند ، و به چيزهايى عجيب و غريب رو آوردند ، و چقدر فقه ميان آنها كم است ، ( در چنين وضعى ) و از خداوند بايد كمك خواست .
گفتهاند : مردم در زمانهاى پيشين از اين امور نمىپرسيدند ، چنان كه مردم امروز مىپرسند ، و عالمان از حلال و حرام سخن نمىگفتند ، بلكه سخن آنان دربارهء مكروه و مستحبّ بود . معناى اين گفته آن است كه آنها در مسائل دقيق كراهيت و استحباب نظر مىكردند ، امّا دورى كردن از حرام براى آنها امرى روشن بود . و نيز گفتهاند : از اين گروه دربارهء آنچه از پيش خود پديد آوردهاند نپرسيد ، زيرا براى چنين پرسشهايى پاسخهايى آماده كردهاند ، ليكن از آنها پيرامون سنّت بپرسيد چه آن را نمىشناسند . در حديث مشهور آمده است :
« هر كس در دين ما چيزى را كه در آن نيست پديد آورد او مردود خواهد بود » « 114 » ، و در حديث ديگرى است كه « هر كس امّتم را فريب دهد لعنت خداوند و فرشتگان و همهء مردم بر اوست . » عرض كردند : اى پيامبر خدا ! فريب امّتت چگونه است ؟ فرمود : « اين كه بدعتى پديد آورد ، و مردم را به قبول آن
هامش
( 113 ) تلحين به آواز خوش خواندن و تغيير دادن تلفّظ كلمه براى زيبايى صداست . - م .
( 114 ) جامع الصغير ، باب ميم ؛ مسند ، احمد ، ج 6 ، ص 270 .