مگر آنگاه كه به علم خود عمل كند . » « 2 » و نيز فرموده است : « علم دو گونه است ، يكى علمى كه بر زبان است ، و اين حجّتى است از سوى خداوند متعال بر فرزند آدم ، و ديگر علمى است كه جايگاه آن در دل است ، و اين همان دانشى است كه سودمند مىباشد . » « 3 » و نيز : « در آخر زمان عابدان نادان و عالمان فاسق مىباشند . » « 4 » و نيز : « علم را براى اين فرا نگيريد كه بر عالمان مباهات ، و به سبب آن با سفيهان مجادله كنيد ، و مردم را به سوى خود متوجّه سازيد ؛ هر كس چنين كند در آتش خواهد بود . » « 5 » و نيز : « هر كس دانش خود را كتمان كند ، بر دهنش لگامى از آتش زده خواهد شد . » « 6 » و نيز : « من از غير دجّال بر شما ترسانترم تا از دجّال ؛ گفته شد آن چيست ؟
فرمود : پيشوايان گمراه كننده . » « 7 » و نيز : « هر كس بر دانشش افزوده شود ، و هدايتش افزون نگردد ، تنها از خداوند دور شده است . » « 8 » عيسى ( ع ) فرموده است : « تا كى براى رهروان شب راه را توصيف مىكنيد ، در حالى كه خود در كنار حيرتزدگان اقامت گزيدهايد . » « 9 » اين احاديث و اخبار ديگر گوياى اين است كه خطرات علم بزرگ است ، و عالم در معرض هلاكت ابدى و يا سعادت سرمدى است ، او با ورود در ميدان
هامش
( 2 ) عراقى گفته است : ابن حبّان آن را در كتاب روضة العقلاء ، و بيهقى در مدخل نقل كرده است .
( 3 ) العلم ، ابن عبد البرّ ؛ المختصر ، ص 90 ، با تقديم و تأخير ؛ سنن ، دارمى ، ج 1 ، ص 102 .
( 4 ) مستدرك ، حاكم ، از حديث انس ، المغنى .
( 5 ) ابن ماجه ، به شمارهء 259 ؛ سنن ، دارمى ، ج 1 ، ص 104 ، از مكحول .
( 6 ) مستدرك ، حاكم ، ج 1 ، ص 102 .
( 7 ) مسند ، احمد ، جلد 5 ، ص 145 ، از حديث ابوذر با اختلاف كمى در الفاظ .
( 8 ) الفردوس ، ديلمى ، از على ( ع ) ؛ الجامع الصغير ، باب ميم .
( 9 ) ما آن را در هيچ يك از اصول نديدهايم .