خداوند متعال فرموده است :
أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَ تَنْسَوْنَ أَنْفُسَكُمْ
« 35 » ، به همين سبب سنگينى بار گناهان عالم بيش از ديگران است ، زيرا با لغزش عالم عالمى دچار لغزش مىشود ، چرا كه بسيارى از مردم به او اقتدا مىكنند . و آمده است : « هر كس سنّت بدى بر جاى نهد گناه آن و گناه همهء كسانى كه به آن عمل كردهاند بر دوش اوست . » « 36 » از اين رو ، على ( ع ) فرموده است : « دو كس پشت مرا شكسته است ، عالم بىپروا و جاهل پارسا ، زيرا جاهل مردم را به زهد خود مىفريبد ، و عالم با بىپروايى خويش مردمان را از دين بيزار مىكند . » « 37 »
باب ششم آفات علم و نشانههاى عالمان دنيا و عالمان آخرت
نشانههاى عالمان دنيا
( 1 ) ما آنچه را در فضيلت دانش و دانشمندان وارد شده است پيش از اين ذكر كرديم . دربارهء علماى بد تذكّرات شديد و تهديدات عظيم وارد شده كه دلالت دارد بر اين كه عذاب اينان در روز رستاخيز از همه كس سختتر است . يكى از مسائل مهمّ شناخت نشانههايى است كه دانشمندان دنيا را از دانشمندان آخرت جدا مىكند ، و منظور ما از علماى دنيا عالمان بدى است كه هدف آنها از تحصيل علم رسيدن به ناز و نعمت دنيا و احراز جاه و مقام در نزد اهل آن است .
پيامبر ( ص ) فرموده است : « سختترين عذاب در روز رستاخيز از آن عالمى است كه از علمش سود نبرده است . » « 1 » و نيز روايت شده كه آن حضرت فرموده است : « آدمى دانشمند نمىشود
هامش
( 35 ) بقره / 44 : آيا مردم را به نيكى دعوت ، امّا خودتان را فراموش مىكنيد ؟
( 36 ) سنن ، ابن ماجه ، به شمارهء 203 .
( 37 ) غوالى اللئالى ، كتاب النّوادر فى جمع الاحاديث ، ص 18 ؛ خصال ، صدوق ، باب دوّم مضمون اين حديث را به گونهاى مفصّلتر نقل كرده است .
( 1 ) الصّغير ، طبرانى ؛ الكامل ، ابن عدّى ؛ شعب الايمان ، بيهقى ؛ الجامع الصغير ، باب الف .