اشاره فرموده است .
غزّالى مىگويد : سبب سوّم از اسبابى كه باعث منع فراگيرى دانش نجوم است وارد شدن در علمى است كه براى كسى كه آن را فرا مىگيرد هيچ سودى ندارد ، بلكه به سبب اين كار در خور نكوهش است ، و مانند اين است كه بخواهد علوم دقيق و پيچيده را پيش از علوم ساده و روشن ، و دانشهاى پنهانى را پيش از ظاهرى فرا گيرد ، و همچون بحث از اسرار الهى است كه فلاسفه و متكلّمان از آنها آگاهى و بر آنها تسلط و در آنها تخصص ندارند ، و تنها پيامبران و اولياى خدا توانايى حمل اين اسرار را دارند و اين امر تنها به آنان اختصاص دارد و تنها آنان از فنون بعضى از آنها آگاهند . بنابراين واجب است مردم از دنبال كردن اين گونه دانشها دست بازدارند ، و به آنچه شرع در اين باره گفته است رجوع كنند ، و آن براى اهل توفيق قانع كننده است . بسا افرادى كه در تحصيل اين علوم تلاش بسيار كردند و دچار زيان شدند ، و اگر دنبال اين دانشها نمىرفتند ، وجههء مذهبى آنها نيكوتر از وضعى بود كه در پايان به آن دچار شدند . نمىتوان انكار كرد كه پارهاى از علوم براى بعضى از مردم زيانبارند ، همچنان كه گوشت پرندگان و حلواهاى لطيف و گوارا براى كودك شيرخوار زيان دارد . حتى بسا اشخاص كه ناآگاهى آنها نسبت به بعضى از امور براى آنها سودمند است . حكايت شده كه يكى از مردم از نازايى همسرش به پزشك شكايت كرد . پزشك نبض زن را گرفت ، و به او گفت : نيازى به داروى زايمان ندارى ، و نبض تو دلالت بر اين دارد كه چهل روز ديگر خواهى مرد . زن از اين سخن سخت دچار هراس شد ، و زندگىاش تلخ و ناگوار گرديد . اموالش را ميان وارثانش قسمت و به آنچه مىخواست وصيّت كرد ، و از خوردن و آشاميدن دست بازداشت تا مدّت مذكور سپرى شد ، امّا زن نمرد ، شوهرش به پزشك مراجعه كرد ، و به او گفت ، او نمرده است ، پزشك گفت : اين را مىدانم ، هم اكنون با او هم بستر شو كه او حامله خواهد شد . مرد گفت : اين چگونه ممكن است ، پزشك پاسخ داد : من ديدم زنت چاق و فربه است ، و دهانهء زهدانش را پيه
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى ) — صفحة 167
مساهمون: الفيض الكاشاني
ص١٦٧