اصحاب من در كنار حوض بر من وارد مىشوند به محض اين كه آنان را شناختم از نزد من باز مىگردند . من مىگويم اصحاب من كجايند ( در روايتى مصغّر آن اصيحاب ذكر شده است ) پاسخ داده مىشود : ( اى پيامبر ) تو نمىدانى آنها پس از تو چه حوادثى به وجود آوردند . » « 18 » امير مؤمنان ( ع ) فرموده است : « اى گروه شيعيان ما ، و اى مدّعيان دوستى ما ! از اصحاب رأى پرهيز كنيد چه آنان دشمن سنّتهايند ، احاديث از چنگ آنها رها شده نمىتوانند آنها را نگه دارند ، و سنّت آنان را درمانده كرده قادر نيستند آن را بفهمند ، بندگان خدا را به بندگى گرفتهاند ، و اموال خدا را دست به دست مىگردانند ، مردمان تسليم آنها شده ، و مانند سگان از آنها فرمانبردارى مىكنند ، با حقّ و اهل آن جدال مىورزند ، و مانند امامان بر حقّ خود را نشان مىدهند ، در حالى كه از كافرانى ( يا نادانهايى ) هستند كه لعنت شدهاند ، از چيزهايى كه نمىدانند مىپرسند ، ليكن به نادانى خود اعتراف نمىكنند . از اين رو با آراى خود به مخالفت با دين برخاستهاند ؛ آنان گمراهند ، و ديگران را نيز گمراه مىكنند . امّا اگر دين از طريق قياس مىبود مسح باطن پاها از ظاهر آنها سزاوارتر بود . » « 19 » چون علماى عامّه و تصوّف آنها از شناخت امام ، و علم به مسائل حلال و حرام و واجبات و احكام چنان كه بايد ، محروم ماندند ، به انواع بدعتها و گمراهيها دچار ، و در وادى جهل و حيرت سرگردان شدند ، به طورى كه بسيار نقل مىشود كه يكى از اين عالمان صوفى با به جا آوردن اعمالى كه هيچ حاصلى براى او نداشته ، تا چه حدّ زيادهروى كرده و به خود رنج داده ، و بسا در آنچه بر او واجب بوده تقصير كرده است . از اين رو ما بيشتر اقوال و افعال اين عالمان را كه غزّالى در اين كتاب ذكر كرده ، و احتياج به دليل دارد ترك كرديم ، زيرا در نقل آنها هيچ سودى نبود .
هامش
( 18 ) صحيح ، بخارى ، ج 8 ، باب حوض از كتاب دعوت ، ص 149 .
( 19 ) بحار ، مجلسى ، كتاب العلم ، باب 14 ، از تفسير منسوب به امام عسكرى ( ع ) .