طريق شناختن اتصال كواكب
* و
چون خواهند بدانند كوكبى متصل است به ديگرى يا نه موضع يكى از آنها را ببينند پس موضع ديگر ملاحظه نمايند اگر از موضع كوكب ثانى تا موضع يكى از نظرات او با اول زياده از مجموع جرمين است آن دو كوكب را با هم اتصال نبود و اگر كوكب أسرع به قدر جرمين داشته باشد كه به يكى از نظرات برسد آغاز اتصال آن به آن كوكب باشد ، و هر چه فصل كمتر شود اتصال أقوى شود تا چون مركز به مركز رسد حاق اتصال بود ، و چون از مركز گذرد اول انصراف باشد به آن كوكب ، منصرف از كوكب اول شود تا چون بعد به قدر جرمين شود انصراف نيز تمام شود ، و ديگر ميان آن دو كوكب نه اتصل بود و نه انفصال ؛ و بعضى انصراف را وقتى مىدانند كه كوكب ثانى از مقدار جرمين نيز بگذرد پس بعد از حاق اتصال را نيز اتصال مىدانند تا بعد به قدر جرمين شود ، و بعضى در آغاز اتصال و انفصال نصف مجموع جرمين را اعتبار نمودهاند ، و بعضى ديگر همان جرم كوكب متصل را اعتبار نمودهاند ، و بعضى ديگر نصف جرم كوكب متصل را اعتبار كردهاند ، و ظاهر آن است كه بعد به قدر جرمين آغاز اتصال باشد و ليكن در اثر بسيار ضعيف باشد ، و چون به قدر نصف جرم كوكب متصل رسد نيك اثر اتصال ظاهر شود ، و اين سبب اختلاف باشد .
فائده :
بدان كه از بروج دوازده گانه شش نرند و شش ماده و شش نهارى هستند و شش ليلى ، و شش نر نهاريند و شش ماده ليلى ، و حمل نر است و نهارى ، و ثور ماده است و ليلى و همچنين تا آخر يك برج نر است و نهارى و