نظرات كواكب هفتگانه
* فائده :
بدان كه نظرات كواكب هفتگانه پنج است :
اول - قران و مقارنه نيز گويند و در شمس و قمر اجتماع خوانند ، و در شمس و خمسه ديگر احتراق خوانند ، و مقارنهء هر يك از كواكب سبعه را با رأس و ذنب مجاسده گويند ، قران آن است كه دو كوكب در يك برج و يك درجه جمع شوند .
دويم - تسديس و آن آن است كه كوكبى در برجى باشد و كوكب ديگر در برج سيم يا يازدهم آن باشد به همان درجه .
سيم - تربيع و آن آن است كه كوكبى در برجى باشد و ديگرى در چهارم يا دهم به همان درجه .
چهارم - تثليث و آن آن است كه كوكبى در برجى باشد و كوكبى ديگر در برج پنجم يا نهم باشد به همان درجه .
پنجم - مقابله و آن آن است كه آن كوكب ديگر در هفتم برج آن باشد .
و بدان كه چون كوكبى متوجه شود به يكى از انظار اما هنوز نرسيده باشد گويند ميان دو كوكب اتصال است يا متصل به فلان نظر است ، و چون اتصال تمام شود و بگذرد گويند كه منصرف است ، و اتصال و انصراف را حدى است كه تا به آن حد كوكب نرسد اتصال و انصراف حاصل نشود و بناء آن بر اجرام كواكب است و هر كوكبى را جرمى است معين كه اين شعر بيان آن مىكند .
بدان اجرام سيارات بى ريب * لطيط خح سيه هر در ريب « 1 »
هامش
( 1 ) - تأثيرات سعد و نحس هر يك از سيارات را در نظر و تناظر و مجاسده بدايت و نهايتى است ، بيانش اينكه به تجربه و امتحان معلوم كردهاند چون كوكب متوجه نظر يا تناظر كوكبى ديگر يا متوجه مجاسده يكى از عقدتين قمر باشد قبل از رسيدن به حقيقت آن نظر يا تناظر يا مجاسده به چند درجه سعادت يا نحوست آن نظر يا تناظر يا مجاسده را اكتساب مىكند و بعد از تمامى اتصال چون منصرف شود تا چند درجه بعد از انصراف آن سعادت يا نحوست باقى باشد و آن درجات را انوار و اجرام گويند و اجرام جمع جرم است كه در اينجا به معنى اكتساب است و جرم هر يك از علويين زحل و مشترى باشد در هر طرف از قبل و بعد نه درجه است و لطيط در شعر اشاره به آن است چه « ل » اشاره به زحل و « ى » اشاهر به مشترى است و « ط » نه است و مريخ را در هر طرف هشت درجه است و خح اشاره به آن است چه « خ » اشاره به مريخ و « ح » هشت است ، و شمس را در هر طرف پانزده درجه است و سيه اشاره به آن است چه « س » اشاره به شمس و « يه » 15 است ، و هر يك از سفليين كه زهره و عطارد باشد هفت درجه كه هر درجه اشاره به آن است چه « ه » آخر زهره و « د » آخر عطارد و « ر » هفت است و قمر از هر طرف 12 درجه و ريب اشاره به آن است « ر » آخر قمر و يب 12 است .